Asya borsalarının, çip üreticilerindeki sert satış dalgasının Wall Street'te yarattığı kayıpların ardından Cuma günü düşüşle açılması bekleniyor. Yatırımcılar, devasa yapay zeka yatırımlarının yüksek piyasa değerlemelerini haklı çıkarıp çıkarmayacağı konusunda artan endişelerle karşı karşıya. Japonya, Güney Kore ve Çin'de vadeli işlemler düşüş sinyali verirken, küresel teknoloji hisseleri üzerindeki baskı derinleşiyor.
Gelişmenin Arka Planı: Yapay Zeka Balonu mu?
ABD borsalarında özellikle çip üreticisi şirketlerin hisselerinde yaşanan keskin düşüş, yapay zeka sektörüne yönelik aşırı iyimserliğin sorgulanmasına neden oldu. Yılbaşından bu yana yapay zeka odaklı şirketlerin hisseleri yüzde 50'ye varan oranlarda yükselmişti. Ancak son günlerde gelen satış dalgası, bu yükselişin spekülatif bir balon olabileceği endişelerini artırdı. Özellikle büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yönelik trilyon dolarlık yatırım planları, geri dönüşün ne kadar sürede sağlanacağına dair soru işaretleri doğuruyor.
Wall Street'te en büyük kaybı yaşayanlar arasında Nvidia, AMD ve Intel gibi çip üreticileri yer alıyor. Nvidia hisseleri tek seansta yüzde 8'in üzerinde değer kaybederken, AMD yüzde 5, Intel ise yüzde 4,5 düştü. Bu düşüş, teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksini de yüzde 2'nin üzerinde aşağı çekti. S&P 500 endeksi de yüzde 1,2 oranında geriledi. Yatırımcılar, Federal Rezerv'in faiz politikasındaki belirsizlikler ve jeopolitik risklerin de etkisiyle daha temkinli bir pozisyon almaya başladı.
Analistler, çip sektöründeki bu düzeltmenin kısa vadeli olabileceğini ancak yapay zeka yatırımlarının karlılığına dair soruların giderek arttığını belirtiyor. Özellikle büyük dil modelleri ve üretken yapay zeka uygulamalarının enerji tüketimi ve altyapı maliyetleri, şirketlerin kâr marjlarını baskı altına alıyor. OpenAI, Google ve Microsoft gibi devlerin milyarlarca dolarlık yatırımlarına rağmen, bu teknolojilerin ticarileşme hızı beklentilerin gerisinde kalıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Asya'da Dev Dalgalanma
Asya piyasalarındaki düşüş, özellikle teknoloji ihracatı odaklı ekonomileri vuruyor. Güney Kore'nin KOSPI endeksi yüzde 2,5, Tayvan'ın Taiex endeksi yüzde 3, Japonya'nın Nikkei 225 endeksi ise yüzde 2 oranında geriledi. Çin'in Şanghay Bileşik Endeksi de yüzde 1,5 düşüşle günü tamamladı. Bu düşüşlerde, Çin'in ekonomik yavaşlaması ve ABD-Çin ticaret savaşının yeniden alevlenme riski de etkili oldu. ABD'nin çip ihracatına yönelik yeni kısıtlamaları, Çinli teknoloji şirketlerini olumsuz etkiliyor.
Küresel çip talebindeki belirsizlik, otomotiv ve tüketici elektroniği sektörlerine de yansıyor. Yarı iletken tedarik zincirindeki darboğazların devam ettiği bir dönemde, yapay zeka yatırımlarının getirisine dair şüpheler, sektörün genel görünümünü zayıflatıyor. Öte yandan, Avrupa borsalarının da Asya ve ABD'deki satış dalgasından etkilenmesi bekleniyor. Alman DAX ve Fransız CAC 40 endeksleri vadeli işlemlerde düşüş gösteriyor.
Merkez bankalarının sıkılaşma politikalarına devam edeceği beklentisi, küresel risk iştahını azaltıyor. Fed'in faiz indirimine gitmesi için daha fazla veri beklediğini açıklaması, piyasalardaki satış baskısını artırıyor. Dolar endeksinin yükselişi ve tahvil faizlerindeki artış, özellikle gelişmekte olan ülke piyasalarından çıkışları hızlandırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel piyasalardaki bu dalgalanma, dolara olan talebi artırarak Türk lirası üzerinde baskı oluşturabilir. Gelişmekte olan ülke piyasalarından çıkış eğilimi, Borsa İstanbul'da dalgalanmaya neden olabilir. Özellikle ASELSAN ve KOCSIS gibi teknoloji ağırlıklı hisselerde satış baskısı artabilir. Öte yandan, yapay zeka yatırımlarındaki yavaşlama, Türkiye'nin bu teknolojilerdeki kamu-özel sektör yatırımlarının getirisini geciktirebilir. Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki talep daralması, yılın ikinci yarısındaki büyüme hedeflerini zora sokabilir.
