Çin'in Shenzhen kentinde yaşayan emekli bir yatırımcı, 9 yıl boyunca 13 milyon yuan (yaklaşık 1,9 milyon dolar) harcayarak ABD'ye kaçan eski eşini dolandırıcılık suçundan adalete teslim ettiğini sosyal medyada paylaştı. Li Ping (65), 30 Haziran'da yayımladığı 15 dakikalık videoda, kendisini aldatan ve ABD'ye kaçan eski eşi Gao'nun peşini 9 yıl boyunca bırakmadığını anlattı. Video, Çin'in sosyal medya platformlarında 69 bin beğeni alırken, Li Ping'in hikayesi ülkede geniş yankı uyandırdı.
9 yıllık takip ve 13 milyon yuanlık maliyet
Li Ping, videoda 1990'larda tanıştığı Gao ile evlendiğini, ancak Gao'nun kendisini dolandırarak 2000'li yılların başında ABD'ye kaçtığını söyledi. Gao'nun, Li Ping'in birikimlerini ve yatırım fonlarını çalarak ülkeyi terk ettiği iddia ediliyor. Li Ping, 2014 yılında Gao'nun ABD'de olduğunu öğrenince özel dedektifler tutarak izini sürmeye başladı. 9 yıl boyunca ABD'de hukuk mücadelesi veren Li Ping, Gao'nun Çin'e iade edilmesini sağladı. Gao, 2023 yılında Çin'de yargılanarak 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Li Ping, sürecin kendisine 13 milyon yuana mal olduğunu belirtti.
Çin'de benzer vakalar nadir görülse de, Li Ping'in kararlılığı ve harcadığı büyük miktar dikkat çekti. Sosyal medyada birçok kullanıcı, Li Ping'in azmini övüp, Gao'nun cezasını hak ettiğini savundu. Bazı yorumcular ise bu kadar büyük bir harcamanın yalnızca zenginler için mümkün olduğuna dikkat çekti.
Asya'da adalet arayışı ve ABD-Çin iade anlaşmazlıkları
Li Ping'in davası, Çin-ABD arasında suçluların iadesi konusundaki hassas dengeleri de gündeme getirdi. İki ülke arasında kapsamlı bir iade anlaşması bulunmuyor. Ancak Li Ping, ABD'de Gao aleyhine açtığı hukuk davaları ve Çin'deki diplomatik girişimlerle iade sürecini başlattı. Çinli yetkililer, Gao'nun ABD'deki mal varlığına el konulmasını sağlarken, Gao'nun gönüllü olarak Çin'e dönmeyi kabul ettiği iddia ediliyor.
Asya genelinde, özellikle Çin ve Hindistan gibi ülkelerde, yolsuzluk ve dolandırıcılıkla mücadele kapsamında kaçak suçluların yurt dışından getirilmesi için artan çabalar dikkat çekiyor. Çin, son yıllarda 'Gökyüzü Ağı' operasyonuyla binlerce kaçak suçluyu yurt dışından getirdi. Bu operasyonlar, Çin'in egemenlik ve hukukun üstünlüğü vurgusunu da pekiştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Çin ile benzer bir iade anlaşmasına sahip olmayan ülkeler arasında yer alıyor. Her ne kadar bu vaka doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, uluslararası suçluların iadesi konusundaki zorluklar Türkiye için de geçerli. Türkiye, ABD ve AB ülkeleriyle iade anlaşmalarına sahip olmasına rağmen, siyasi suçlamalar nedeniyle bazı iade talepleri reddedilebiliyor. Ayrıca, Türk vatandaşlarının yurt dışındaki dolandırıcılık vakalarına karşı hukuki süreçlerin maliyet ve zaman alıcı olduğu biliniyor. Li Ping'in hikayesi, bireysel kararlılığın ve mali gücün bu tür davalarda ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin, benzer durumlarda vatandaşlarına hukuki destek mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiği yorumları yapılıyor.
