Çin merkezli Jingye Group, İngiliz hükümetinin British Steel'i geçen yıl kamulaştırmasının ardından uğradığı zararlar için tazminat talep ediyor. Şirket, 2020 yılında satın aldığı tesisin devlet tarafından devralınmasıyla milyonlarca sterlinlik yatırımının tehlikeye girdiğini savunuyor. İngiliz hükümeti ise, ülkenin son birincil çelik üretim tesisinin kapanmasını engellemek amacıyla bu adımı attığını belirtiyor. Taraflar arasındaki anlaşmazlık, uluslararası çelik piyasasında yeni bir krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
British Steel'in kamulaştırılması ve Jingye Group'un iddiaları
Jingye Group, 2020 yılında iflasın eşiğindeki British Steel'i yaklaşık 50 milyon sterline satın alarak İngiltere'nin en büyük çelik üreticilerinden birini kurtarmıştı. Şirket, satın almanın ardından tesisin modernizasyonu ve kapasite artırımı için önemli yatırımlar yaptı. Ancak geçen yıl İngiliz hükümeti, enerji maliyetlerindeki artış ve küresel talepteki daralma nedeniyle British Steel'in kapanma riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Hükümet, işletmeyi devralarak binlerce kişinin işsiz kalmasını önlemeyi hedefliyordu.
Jingye Group'un avukatları, kamulaştırmanın uluslararası yatırım anlaşmalarına aykırı olduğunu ve şirketin yatırımlarının karşılıksız bırakıldığını iddia ediyor. İngiltere ile Çin arasında imzalanan yatırım anlaşmasının ilgili maddelerine atıfta bulunan tazminat talebi, eğer kabul edilirse milyonlarca sterlini bulabilir. İngiliz hükümeti ise, kamulaştırmanın kamu yararı gereği yapıldığını ve yasal çerçeveye uygun olduğunu savunuyor. Taraflar arasındaki hukuki mücadele önümüzdeki aylarda tahkim sürecine taşınabilir.
Küresel çelik piyasasına yansımaları
British Steel'in kamulaştırılması, sadece İngiltere-Çin ilişkilerinde değil, küresel çelik piyasasında da yankı uyandırdı. Ukrayna savaşı sonrası enerji fiyatlarının yükselmesi ve dünya genelinde talebin azalması, birçok çelik üreticisini zor durumda bırakmıştı. Avrupa Birliği, çelik sektörünü korumak için karbon sınır düzenlemeleri ve ithalat kısıtlamaları gibi önlemler alırken, İngiltere'nin bu adımı diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir.
Uzmanlar, Jingye Group'un tazminat talebinin uluslararası yatırım hukuku açısından önemli bir test olacağını belirtiyor. Özellikle Çinli şirketlerin Batı'da yaptıkları yatırımların kamulaştırılması durumunda nasıl bir yol izleneceği merak konusu. Diğer yandan, British Steel'in geleceği de belirsizliğini koruyor. Hükümetin işletmeyi ne kadar süre elinde tutacağı ve özel sektöre satış planları olup olmadığı henüz net değil. Bu belirsizlik, İngiltere'nin çelik sektöründeki istihdam ve üretim kapasitesini de tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından doğrudan bir yansıma olmasa da küresel çelik piyasasındaki dalgalanmaların Türkiye'yi de etkileyebileceğini göstermektedir. Türkiye, çelik üretiminde dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olarak, İngiltere ve AB pazarına ihracat yapmaktadır. British Steel'in kamulaştırılmasının ardından Avrupa'da çelik arzında yaşanabilecek daralma, Türk çelik üreticileri için yeni ihracat fırsatları yaratabilir. Ancak, Çinli bir şirket ile İngiltere arasındaki bu anlaşmazlık, uluslararası yatırımların korunması konusunda belirsizlik yaratabilir; bu da Türk firmalarının yurtdışı yatırım kararlarını etkileyebilir. Türkiye'nin, bu tür anlaşmazlıklardan ders çıkararak yatırım anlaşmalarını güçlendirmesi ve yerli çelik sektörünün rekabet gücünü artırması önem taşımaktadır.
