Çin'in en tanınmış iki hedge fon yöneticisi, küresel borsalarda yaşanan yapay zeka (YZ) çılgınlığının sürdürülemez bir 'süper balon' haline geldiği uyarısında bulundu. Kısa süre önce yayınladıkları değerlendirme notlarında, teknoloji hisselerindeki aşırı değerlenmeye dikkat çeken yöneticiler, yatırımcıların YZ vaatlerine fazlasıyla kapıldığını ve piyasaların yakında sert bir düzeltme yaşayabileceğini belirtti.
Balonun Kökeni ve Uyarılar
Çin'in en büyük bağımsız hedge fonlarından birinin kurucusu olan yönetici, yatırımcı mektubunda, 'Mevcut YZ coşkusu, 2000'lerin başındaki dot-com balonunu andırıyor. O dönemde de internetin vaat ettiği devrim gerçekti, ancak şirketlerin çoğu bu vaadi karşılayamadı ve piyasalar çöktü. Şimdi de benzer bir durum yaşıyoruz: YZ gerçekten dönüştürücü bir teknoloji, ancak hisse fiyatları bu gerçekliğin çok ötesinde' ifadelerine yer verdi. İkinci fon yöneticisi ise, YZ alanındaki en büyük oyunculardan Nvidia'nın hisselerinin son bir yılda üç katından fazla artmasını örnek göstererek, 'Kâr beklentileri makul seviyelerin çok üzerinde. Bu tür bir fiyat hareketi tarihsel olarak her zaman bir balonun göstergesi olmuştur' dedi.
Hong Kong merkezli bir yatırım danışmanlık firmasının raporuna göre, küresel YZ pazarının 2023'te 136 milyar dolar olan büyüklüğünün 2030'da 1,8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Ancak fon yöneticileri, bu projeksiyonların bile mevcut hisse fiyatlarını haklı çıkarmadığını savunuyor. Örneğin, Nvidia'nın fiyat/kazanç oranı 80'in üzerine çıkmış durumda; bu sektör ortalamasının oldukça üzerinde. Yatırımcıların, şirketlerin YZ'den elde edecekleri gerçek kârları abarttığı ve birçoğunun bu teknolojiyi henüz ticarileştiremediği belirtiliyor.
Küresel Ekonomiye Etkileri
Bu uyarı, yalnızca Çinli yatırımcıları değil, tüm küresel piyasaları ilgilendiriyor. ABD Merkez Bankası'nın faiz artırımlarının etkisiyle teknoloji hisselerinin kırılgan hale geldiği bir dönemde yapılan bu açıklamalar, endişeleri artırdı. Uzmanlar, YZ balonunun patlaması durumunda sadece teknoloji şirketlerinin değil, onlara tedarik sağlayan yarı iletken üreticileri ve veri merkezi işletmecilerinin de zarar göreceğini vurguluyor.
Asya-Pasifik bölgesinde, Çin'in teknoloji hisseleri de benzer bir dalgalanma yaşıyor. Alibaba ve Tencent gibi devler, YZ yatırımlarını artırsa da, kârlılık konusunda net bir tablo çizemiyor. Singapur merkezli bir analist, 'Bu bir süper balon çünkü sadece bir sektörü değil, tüm küresel borsaların bel kemiğini oluşturan teknoloji endekslerini etkiliyor. Patlama durumunda etkisi 2008 krizinden daha büyük olabilir' yorumunda bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, küresel teknoloji hisselerine doğrudan büyük bir yatırım yapmamış olsa da, YZ balonunun patlaması dolaylı yollardan etkileyebilir. Öncelikle, Türkiye'nin ihracatında önemli yer tutan otomotiv ve beyaz eşya sektörleri, YZ tabanlı üretim sistemlerine yatırım yapıyor; bu yatırımların finansmanı küresel sermaye akışlarına bağlı. Piyasalardaki ani bir daralma, bu sektörlerdeki yabancı yatırımı azaltabilir. Ayrıca, Türkiye'deki teknoloji girişimlerinin bir kısmı uluslararası fonlardan destek alıyor; balon patlarsa bu fonların risk iştahı düşecek. Öte yandan, küresel bir kriz Türkiye'nin dış borçlanma maliyetlerini artırabilir ve kur üzerinde baskı yaratabilir. Ancak, Türkiye'nin YZ alanındaki girişimlerinin henüz emekleme aşamasında olması, balonun doğrudan Türk şirketlerini vurmasını engelleyebilir. Yine de, küresel piyasalardaki dalgalanmanın Türkiye'ye yansımaları dikkatle izlenmeli.
