Çin'in Guangzhou kentinde düzenlenen bir üniversite sempozyumu, Filipinler'in en kuzeydeki eyaleti Batanes'i tarih, coğrafya ve egemenlik konularında yeni bir tartışmanın merkezine taşıdı. Sempozyumda Çinli akademisyenler, Batanes adalarının Tayvan'a ait olduğunu ve bu nedenle Çin egemenliği altında bulunduğunu öne sürdü. Bu iddia, Filipinler'de tansiyonu yükseltirken, iki ülke arasında Güney Çin Denizi'ndeki gerilimlere bir yenisini ekledi.
Akademik iddianın arka planı
Guangzhou'daki sempozyumda konuşan Çinli akademisyenler, tarihi haritalar ve belgelere dayanarak Batanes'in Tayvan'ın bir parçası olduğunu savundu. Batanes, Filipinler'in kuzey ucunda, Tayvan'a yaklaşık 200 kilometre mesafede yer alan küçük bir ada grubudur. Filipinler, takımadaların 18. yüzyıldan beri kendi egemenliğinde olduğunu belirtirken, Çinli akademisyenler adaların 17. yüzyılda İspanyol sömürgesi olmadan önce Çin etkisi altında olduğunu iddia ediyor. Sempozyumda dile getirilen bu görüşler, Çin devlet medyası tarafından da geniş şekilde yer buldu.
Filipinler'in tepkisi
Filipinler Dışişleri Bakanlığı, söz konusu iddiaları reddederek Batanes'in Filipinler'in ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı. Manila yönetimi, Çin'in bu tür akademik tartışmalarla bölgedeki nüfuzunu artırmaya çalıştığını savunuyor. Filipinler, özellikle Güney Çin Denizi'ndeki deniz anlaşmazlıkları nedeniyle Pekin'le sık sık karşı karşıya geliyor. 2016'da Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesi'nin Çin'in tarihi hak taleplerini reddeden kararına rağmen, Çin bu kararı tanımadığını yineliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Batanes iddiası, yalnızca Filipinler-Çin ilişkilerini değil, aynı zamanda Tayvan ve ABD'yi de yakından ilgilendiriyor. Tayvan, Çin'in egemenlik iddiasına karşı çıkarken, ABD ise Filipinler'le olan askeri ittifakı çerçevesinde bölgedeki varlığını artırıyor. Batanes, stratejik konumu nedeniyle ABD ve müttefikleri için önemli bir gözetleme noktası olarak görülüyor. Çin'in adalar üzerindeki hak taleplerinin artması, bölgedeki jeopolitik dengeleri daha da karmaşık hale getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-Filipinler arasındaki Batanes tartışması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Doğu Asya'daki jeopolitik gerilimlerin küresel etkileri bağlamında önem taşıyor. Türkiye, Çin'le ilişkilerinde denge politikası izlerken, ABD ve NATO ile olan müttefiklik bağlarını da korumaktadır. Bu tür bölgesel anlaşmazlıklar, uluslararası hukuk ve egemenlik ilkeleri açısından Türkiye'nin dikkatle izlemesi gereken gelişmelerdir. Ayrıca, Asya-Pasifik'teki istikrarsızlık, küresel ticaret yollarını ve enerji güvenliğini etkileyebileceğinden, Türkiye'nin ticari ve ekonomik çıkarları açısından da yakından takip edilmelidir.
