Çin ekonomisinin yeni büyüme motorları olarak görülen elektrikli araçlar, güneş panelleri ve batarya teknolojisi gibi yükselen endüstriler, toplam ekonomik çıktının yaklaşık yüzde 11'ini oluşturuyor. Ancak bu sektörlerin büyüklüğü, Çin’in geleneksel emlak ve altyapı yatırımlarındaki yavaşlamanın yarattığı ağırlığı telafi etmekte yetersiz kalıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, Çin’in inşaat sektörü son beş yılda GSYH’nin yüzde 29’undan yüzde 22’sine gerilerken, yeni endüstrilerin katkısı aynı dönemde sadece 4 puanlık bir artış gösterdi. Bu dengesizlik, Pekin yönetiminin kısa vadeli büyüme hedeflerine ulaşmasını zorlaştırabilir.
Yükselen sektörlerin yapısı ve sınırları
Çin’in stratejik olarak desteklediği yeni üretim alanları, özellikle temiz enerji teknolojileri ve ileri imalat, ihracatta kayda değer bir başarı elde etti. 2023 yılında Çin, dünya elektrikli araç üretiminin yüzde 60’ından fazlasını, güneş paneli üretiminin ise yüzde 80’ini gerçekleştirdi. Ancak bu ürünlerin büyük kısmı yurt dışına satılıyor ve Çin’in toplam ihracatı içindeki payları hâlâ sınırlı. Ekonomistlere göre, bu sektörlerin istihdam yaratma kapasitesi de eski endüstrilere kıyasla daha düşük; her bir milyar dolarlık üretim başına yaratılan iş sayısı, emlak sektörünün onda biri kadar.
Küresel ve bölgesel boyut
Çin’in yeni endüstrilerinin yetersiz büyümesi, sadece iç ekonomiyi değil, küresel tedarik zincirlerini de etkiliyor. Dünya Bankası raporlarına göre, Çin’deki talep durgunluğu, başta Güneydoğu Asya ülkeleri olmak üzere, hammadde ihracatçısı ülkeleri olumsuz etkiliyor. Ayrıca ABD ve AB’nin yeşil teknoloji sübvansiyonlarına karşı korumacı önlemleri, Çin’in ihracat odaklı büyüme stratejisini daha da kırılgan hale getiriyor. Bazı analistler, Çin’in hizmet sektörünü ve iç tüketimi canlandırmadığı sürece, yeni endüstrilerin tek başına ekonomiyi canlı tutamayacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin’in ekonomik dönüşümü, Türkiye’nin Çin’e ihracatını olumsuz etkileyebilir; çünkü Çin’deki yavaşlama, mermer, krom gibi hammadde talebini düşürebilir. Öte yandan, Çin’in yeşil teknoloji ürünlerine uyguladığı fiyat baskısı, Türkiye’nin yerli güneş paneli üretimi gibi sektörlerini rekabetçi kılabilir. Türkiye, bu süreçte yeniendüstrilere yönelik Çin yatırımlarını çekmek için teşvikler sunabilir. Ancak Çin’in ihracat fazlasının dünya fiyatlarını düşürmesi, Türkiye’nin aynı alanlarda üretim yapmasını zorlaştıracaktır.
