Avrupa Birliği ile Çin arasındaki ticaret müzakerelerinde kritik bir dönemece yaklaşılırken, yeni veriler AB üyesi ülkelerin büyük çoğunluğunun ticaret dengesinin Brüksel'in endişelerini doğrular şekilde kötüleşmeye devam ettiğini ortaya koydu. Temmuz ayında, Çin'in ticaret fazlası AB'nin 27 üyesinden 24'üne karşı geçen yılın aynı ayına göre genişledi. Bu durum, Avrupa Komisyonu'nun Çin'e yönelik ticaret politikasını sertleştirme tartışmalarını alevlendirirken, Ekim ayında yapılması beklenen kritik zirve öncesinde taraflar arasındaki gerilimi artırıyor.
Gelişmenin arka planı: Üç aylık müzakere sürecinin ortasında olumsuz tablo
Çin ile AB arasındaki ticaret müzakereleri, Brüksel'in Pekin'e yönelik ekonomik bağımlılığı azaltma ve ticaret dengesizliklerini giderme hedefiyle yürütülüyor. Ancak, sürecin ortasında açıklanan Temmuz ayı verileri, AB'nin bu hedefe ulaşmaktan uzak olduğunu gösteriyor. Verilere göre, Çin'in AB'ye ihracatı ithalatından daha hızlı artmaya devam ediyor; bu da ticaret açığının derinleşmesine neden oluyor. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük ekonomilerde bu eğilim belirgin şekilde görülüyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, daha önce yaptığı açıklamalarda Çin ile ilişkilerde 'risk azaltma' politikasını benimsediklerini vurgulamıştı. Ancak mevcut veriler, bu politikanın somut sonuçlar üretmekte zorlandığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu durumun özellikle enerji krizi ve artan maliyetler nedeniyle Avrupalı işletmelerin rekabet gücünü olumsuz etkilediğini belirtiyor. Ayrıca, AB'nin Çin'e yönelik anti-damping önlemleri ve diğer ticaret kısıtlamaları uygulama konusundaki isteksizliği, sürecin sonuç almasını engelliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ticaret savaşının gölgesinde bir denge arayışı
AB-Çin ticaret ilişkileri, küresel ekonominin en önemli dinamiklerinden birini oluşturuyor. İki taraf arasındaki ticaret hacmi yıllık 700 milyar Euro'yu aşıyor. Ancak son yıllarda artan jeopolitik gerilimler, teknoloji rekabeti ve tedarik zinciri güvenliği endişeleri, bu ilişkiyi daha karmaşık hale getirdi. AB, bir yandan Çin'e bağımlılığını azaltmaya çalışırken, diğer yandan ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının ortasında denge gözetmeye çalışıyor.
Brüksel, özellikle yeşil enerji, elektrikli araçlar ve yarı iletkenler gibi stratejik sektörlerde Çin'e olan bağımlılığı azaltmak için yeni mevzuatlar hazırlıyor. Bu kapsamda, sübvansiyonlu yabancı şirketlere karşı soruşturma başlatılması ve kamu ihalelerinde Avrupalı firmalara öncelik verilmesi gibi önlemler gündemde. Ancak bu adımlar, Çin'den misilleme riskini de beraberinde getiriyor. Pekin yönetimi, AB'nin bu politikalarını 'ayrımcı' olarak nitelendiriyor ve karşı tedbirler alacağını açıklıyor.
Öte yandan, AB içinde görüş ayrılıkları da belirginleşiyor. Almanya gibi ihracata dayalı ekonomiler, Çin pazarını kaybetmek istemiyor ve daha ılımlı bir yaklaşımı savunuyor. Buna karşılık, Fransa ve bazı Doğu Avrupa ülkeleri, Çin'in artan nüfuzuna karşı daha sert önlemler alınmasını talep ediyor. Bu bölünme, Ekim ayında yapılması planlanan AB liderler zirvesinde ticaret politikasının ana gündem maddesi olmasını sağlayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB-Çin arasındaki ticaret gerilimi, Türkiye için dolaylı ancak önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşması çerçevesinde ticaret yapıyor; dolayısıyla AB'nin Çin'e uygulayacağı yeni kısıtlamalar, Türk ihracatçılarını da etkileyebilir. Özellikle AB'ye tedarik sağlayan Türk firmaları, Çin'den yapılan ithalata yönelik damping önlemlerinin kapsamını genişletmesi durumunda rekabet avantajı elde edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Çin ile ticaret hacmi son yıllarda artış gösteriyor; ancak artan ticaret açığı Ankara'nın da dikkatini çekiyor. Ankara, bu süreçte hem AB ile ilişkilerini güçlendirmek hem de Çin ile ekonomik işbirliğini dengelemek için yeni stratejiler geliştirmek durumunda kalabilir.
