Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Tayvan'a yönelik baskıyı yeni bir boyuta taşıyan "Etnik Birlik Yasası"nı yürürlüğe koydu. Yasa, Tayvanlı olmayı ve Tayvan'a bağlılık ifade etmeyi açıkça suç sayıyor. Pekin yönetimi, adanın statüsünü tartışmaya açan her türlü söylemi "etnik bölücülük" olarak tanımlıyor. Uzmanlar, bu adımın Çin'in Tayvan'ı fiilen ilhak sürecinin en sert yasal dayanağı olduğu görüşünde. Yeni düzenleme, Çin anakarası dışında yaşayan Tayvanlılar dahil tüm Çin vatandaşlarını kapsıyor.
Etnik Birlik Yasası ve Hedefleri
27 Aralık 2024 tarihinde yürürlüğe giren yasa, Çin Anayasası'nın "tek Çin" ilkesini referans alıyor. Yasaya göre, Tayvan'ın ayrı bir devlet olduğunu ima eden herhangi bir ifade, sembol veya eylem "etnik nefret ve ayrımcılık" kapsamında değerlendirilecek. Suçun cezası, para cezasından 10 yıla kadar hapis cezasına kadar uzanıyor. Çin Halk Kurtuluş Ordusu, yasanın uygulanmasında etkin rol oynayacak. Pekin, bu yasayla Tayvan'da artan bağımsızlık yanlısı hareketleri bastırmayı ve adadaki Çin karşıtı söylemleri susturmayı hedefliyor.
Yasa, Xi Jinping'in 2022'de başlattığı "ortak refah" ve "etnik uyum" politikalarının bir parçası. Tayvan'da Mart 2024'te yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bağımsızlık yanlısı aday Lai Ching-te'nin zaferi, Pekin'in endişelerini artırmıştı. Yeni yasa, seçim sonrası Tayvan'da artan bağımsızlık söylemlerine doğrudan bir yanıt olarak görülüyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, yasanın amacının "ulusal egemenlik ve toprak bütünlüğünü korumak" olduğunu belirtti.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Yasa, uluslararası toplumda büyük tepki çekti. ABD Dışişleri Bakanlığı, yasayı "insan hakları ihlali" olarak nitelendirirken, Avrupa Birliği, Tayvan Boğazı'nda istikrarın korunması çağrısı yaptı. Japonya, yasanın bölgesel güvenlik dengesini bozacağı uyarısında bulundu. Asya-Pasifik bölgesinde, Çin'in artan askeri varlığı ve yasal baskıları, tansiyonu yükseltiyor. Tayvan hükümeti, Çin'in bu adımını "psikolojik savaş" olarak değerlendirirken, ada savunma harcamalarını artırma kararı aldı. Uzmanlar, Çin'in bu yasayla Tayvan'ı uluslararası alanda tecrit etmeyi ve adadaki Çin yanlısı güçleri güçlendirmeyi planladığına dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, resmi olarak "Tek Çin" politikasını benimsemekle birlikte, Tayvan ile gayrıresmi ekonomik ve kültürel ilişkilerini sürdürmektedir. Çin'in bu yeni yasası, Türkiye'nin dengeli dış politikasını zorlayabilir. Tayvan Boğazı'nda artan gerilim, küresel tedarik zincirlerini ve enerji fiyatlarını etkileyebileceğinden, Türkiye ekonomisini de dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Çin'in Uygur Türklerine yönelik politikalarına benzer bir yasal zeminin Tayvan'da uygulanması, insan hakları bağlamında Türkiye'nin hassasiyetlerini artırabilir. Ankara'nın, BM ilkeleri çerevesinde tüm taraflara itidal çağrısı yapması bekleniyor.
