Çin, bir uçak gemisi grubunun Batı Pasifik'te gerçekleştirdiği canlı atış tatbikatı sırasında Japon savaş uçakları ve gemilerinin birden fazla 'provokasyon' ve gözetleme operasyonu yürüttüğünü iddia etti. Devlet televizyonu CCTV, Pazartesi günü yayınladığı bir videoda en az dört 'yakın temas' anını gösterirken, bu durum Çin-Japonya ilişkilerinde yeni bir gerginlik yarattı.
Gelişmenin arka planı
Çin Savunma Bakanlığı Sözcüsü Wu Qian, yaptığı açıklamada, 'Japon tarafının eylemleri son derece tehlikeli, provokatif ve bölgedeki barış ile istikrarı ciddi şekilde tehdit etmektedir' dedi. Pekin, Liaoning ve Shandong uçak gemilerinin katıldığı geniş çaplı tatbikatın uluslararası hukuka uygun olduğunu savunurken, Japonya'nın bu tatbikatı 'bahane ederek' askeri varlığını artırdığını öne sürüyor.
Japonya Savunma Bakanlığı ise iddiaları reddederek, uçak ve gemilerinin rutin gözetleme ve keşif faaliyetleri yürüttüğünü, tüm hareketlerin uluslararası hukuk çerçevesinde olduğunu belirtti. Uzmanlar, iki ülke arasındaki gerilimin özellikle Doğu Çin Denizi'ndeki Senkaku/Diaoyu Adaları anlaşmazlığı ve Tayvan meselesi nedeniyle arttığına dikkat çekiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Çin'in Batı Pasifik'teki askeri faaliyetleri, ABD ve müttefikleri tarafından yakından takip ediliyor. Pentagon'un yıllık raporunda, Çin'in 2035 yılına kadar 10 uçak gemisine sahip olabileceği ve denizlerdeki varlığını önemli ölçüde artıracağı tahmin ediliyor. Japonya ise bu gelişmelere karşı kendi savunma harcamalarını artırma ve ABD ile ittifakını güçlendirme kararı aldı.
Uzmanlara göre, bu tür yakın temas olayları yanlış hesaplamalara ve istenmeyen bir çatışmaya yol açma riski taşıyor. Çin ve Japonya arasında 2010 yılında benzer bir olayda bir Çin balıkçı teknesi Japon sahil güvenlik gemisiyle çarpışmış, iki ülke arasındaki ilişkiler yıllarca gergin kalmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik'teki bu tür gerginlikleri yakından izlemekle birlikte, doğrudan taraf olmadığı için kısa vadede doğrudan bir etki beklenmemektedir. Ancak Çin ve Japonya arasındaki rekabetin tırmanması, küresel tedarik zincirlerini ve deniz ticaret yollarını etkileyebilir. Türkiye, özellikle Pasifik'teki istikrarsızlığın enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerindeki olası yansımalarını dikkate almalıdır. Ayrıca, Ankara'nın hem Pekin hem de Tokyo ile ekonomik ilişkilerini dengeleme çabaları, bu tür jeopolitik gelişmeler ışığında daha karmaşık hale gelebilir.
