Çin, Hindistan ve Japonya arasındaki yakınlaşmanın üçüncü bir tarafa yönelik olmaması gerektiği uyarısında bulundu. Pekin yönetimi, iki ülkenin Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'ndeki duruma ilişkin "ciddi endişelerini" dile getirmesi ve seyrüsefer özgürlüğünü tehlikeye atan tek taraflı eylemler ile statükoyu zorla değiştirme girişimlerine karşı çıkması üzerine tepki gösterdi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, "Hindistan-Japonya ilişkileri üçüncü bir tarafı hedef almamalı ve bölgesel barış ve istikrarı bozmamalıdır" ifadelerini kullandı.
Gelişmenin arka planı
Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Japonya Başbakanı Fumio Kishida, geçtiğimiz hafta Tokyo'da bir araya gelerek ikili ilişkileri stratejik ortaklık seviyesine yükseltme kararı almıştı. Liderler, ortak açıklamalarında Hint-Pasifik bölgesinde kapsayıcı bir güvenlik mimarisi çağrısı yaparken, Çin'in artan askeri faaliyetlerine atıfta bulunarak Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'ndeki gelişmelerden "ciddi endişe" duyduklarını belirtmişti. Özellikle, Tayvan çevresindeki gerilimlerin tırmanması ve Çin'in tek taraflı hamlelerinin bölgesel istikrarı tehdit ettiği vurgulanmıştı. Hindistan ve Japonya, ayrıca serbest ve açık bir Hint-Pasifik vizyonunu desteklediklerini yineleyerek, uluslararası hukuka dayalı düzenin korunması gerektiğinin altını çizdi.
Çin ise bu açıklamalara sert tepki gösterdi. Sözcü Wang, "Hindistan ve Japonya'nın sözde endişeleri temelsizdir ve bölgedeki gerçek durumu yansıtmamaktadır. Çin, Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'nde uluslararası hukuk ve bölgesel anlaşmalar çerçevesinde meşru haklarını kullanmaktadır" dedi. Pekin, özellikle Tayvan'ın Çin'in ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgularken, herhangi bir dış müdahalenin kabul edilemeyeceğini belirtti. Çinli diplomat, iki ülkeyi diyalog ve işbirliğine davet ederek, "Bölgesel sorunların çözümü için tarafların yapıcı bir şekilde bir araya gelmesi gerekiyor. Suçlama ve kutuplaştırma dilinin kimseye faydası yok" ifadelerini kullandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Hindistan-Japonya yakınlaşması, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisi bağlamında önem kazanıyor. Her iki ülke de ABD ve Avustralya ile birlikte Dörtlü Güvenlik Diyaloğu'nun (Quad) üyesi. Quad, Çin'in bölgedeki artan nüfuzuna karşı bir denge unsuru olarak görülüyor. Hindistan ve Japonya arasındaki savunma işbirliği son yıllarda belirgin şekilde arttı; ortak deniz tatbikatları düzenleniyor, savunma teknolojisi transferi ve istihbarat paylaşımı konularında anlaşmalar imzalanıyor. Ayrıca, iki ülke arasında altyapı projeleri ve bağlantısallık girişimleri de hız kazandı. Özellikle Asya'nın güneyinde ve Afrika'da Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne alternatif olarak görülen projeler destekleniyor.
Çin'in tepkisi, bölgedeki güç mücadelesinin derinleştiğine işaret ediyor. Pekin, Hindistan ve Japonya'nın açıklamalarını kendisine yönelik bir ittifak oluşturma çabası olarak yorumlarken, bu durumun Asya-Pasifik'teki gerilimi artırabileceği endişesi var. Öte yandan, Hindistan ve Japonya'nın Çin'e karşı açık bir düşmanlık yerine stratejik özerkliklerini korumaya çalıştıkları görülüyor. Tokyo ve Yeni Delhi, Pekin ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken, güvenlik alanında daha sıkı işbirliği yapmanın yollarını arıyor.
Uzmanlar, Çin'in uyarılarının bölgedeki küçük ülkeler üzerinde caydırıcı etki yaratmayı amaçladığını belirtiyor. Pekin, özellikle Güneydoğu Asya ülkelerini kendi yörüngesinde tutmak isterken, Hindistan ve Japonya'nın etkisinin genişlemesini engellemeye çalışıyor. Önümüzdeki dönemde, Quad'ın genişlemesi veya yeni güvenlik yapılanmalarının ortaya çıkması muhtemel. Ancak Çin'in bu gelişmelere nasıl yanıt vereceği, bölgesel istikrar açısından belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan-Japonya yakınlaşması ve Çin'in tepkisi, küresel güç dengesindeki kaymaların bir yansımasıdır. Türkiye, Asya-Pasifik'te doğrudan taraf olmasa da, bu bölgedeki gelişmelerin küresel ticaret yolları ve enerji güvenliği üzerindeki etkileri nedeniyle yakından takip edilmelidir. Özellikle Hindistan ile savunma sanayii ve ticaret alanında ilişkilerini geliştirme potansiyeli olan Türkiye, bu rekabet ortamında dengeli bir pozisyon almalıdır. Aynı şekilde, Çin ile ekonomik bağları güçlendirmeye çalışan Türkiye, iki blok arasındaki gerilimin kendisini olumsuz etkilemesini önlemek için esnek bir dış politika izlemelidir.
