Çin'in Henan eyaletine bağlı Ruyang ilçesinde görülen bir davada mahkeme, bir düğünde yapılan geleneksel nedime şakası sırasında ağır yaralanan 20 yaşındaki kadına 250 bin yuan (yaklaşık 34 bin 500 dolar) tazminat ödenmesine hükmetti. Olay, 2022 yılında bir düğün töreni sırasında nedimelerin damat ve sağdıçlar tarafından yatak odasına kapatılması ve üzerlerine su dökülmesiyle başladı. Kaçmaya çalışan genç kadın, ikinci kattaki pencereden atlarken beton zemine çakıldı. Bir omuru kırılan ve omuriliği hasar gören genç kadın, belden aşağısı felç kalarak ağır engelli hale geldi.
Gelişmenin arka planı
Çin'de düğünlerde yapılan 'naojia' veya 'naodongfang' olarak bilinen geleneksel şakalar, son yıllarda giderek daha vahşi ve tehlikeli bir hal alıyor. Gelin ve damadın arkadaşları tarafından düzenlenen bu şakalar, bazen dayak, bağlama, üzerine un ve yumurta dökme gibi eylemlere dönüşebiliyor. Ülke genelinde bu tür şakalar nedeniyle pek çok yaralanma ve hatta ölüm vakası yaşandı. 2018 yılında Guangdong eyaletinde bir damat, geleneksel bir şaka sırasında arkadaşları tarafından dövülerek hayatını kaybetmişti.
Ruyang İlçe Halk Mahkemesi, yazılı kararında, düğün organizasyonunun sorumluluğunun ev sahiplerinde olduğunu ve nedimelerin güvenliğini sağlamakla yükümlü olduklarını belirtti. Mahkeme, düğün sahiplerinin şakanın potansiyel tehlikelerini öngöremedikleri ve gerekli önlemleri almadıkları gerekçesiyle tazminat ödenmesine karar verdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, Çin'de hızla yayılan 'aşırı düğün şakaları' sorununa karşı yargının net bir mesajı olarak değerlendiriliyor. Sosyal medyada geniş yankı bulan olay, birçok kullanıcının bu tür 'geleneklerin' terk edilmesi gerektiğini savunmasına yol açtı. Uzmanlar, mahkeme kararının caydırıcı etkisiyle benzer olayların azalabileceğini belirtiyor. Çin'de düğünlerdeki şiddet içerikli şakalar, ülkenin geleneksel değerleriyle modern hukuk anlayışı arasındaki gerilimin bir yansıması olarak görülüyor.
Öte yandan, bu olay sadece bir kültür meselesi değil, aynı zamanda hukuki ve toplumsal bir sorun. Çinli yetkililer, artan şikayetler üzerine düğünlerdeki şiddet içerikli uygulamaları yasaklamak için bazı yerel yönetmelikler çıkarsa da, ulusal düzeyde bağlayıcı bir yasa henüz bulunmuyor. Mahkemenin verdiği bu karar, benzer davalar için emsal teşkil edebilir ve düğün organizatörlerini daha dikkatli olmaya itebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, kültürel geleneklerin kazalara veya şiddete dönüşmesi sorunu evrenseldir. Türkiye'de de düğünlerde silah sıkma, 'güveyi zorla yatırmaca' gibi tehlikeli gelenekler zaman zaman yaralanmalara yol açmaktadır. Çin mahkemesinin verdiği caydırıcı tazminat kararı, Türkiye'de de benzer konularda hukuki farkındalığın artmasına ilham verebilir. Ayrıca, geleneksel uygulamaların hukuki sorumluluk doğurabileceğini göstermesi açısından bu dava, Türk yargıçlar ve hukukçular için de referans niteliği taşımaktadır. Türkiye'de son yıllarda düğün şakaları nedeniyle açılan tazminat davalarının sayısı artmakta olup, bu tür uluslararası emsaller içtihat hukukuna katkı sağlayabilir.
