Çin'in Guangzhou merkezli yarı iletken döküm şirketi CanSemi Technology, Shenzhen borsasında gerçekleştirdiği halka arzda (IPO) yatırımcılardan 2.360 kat fazla talep topladı. Şirketin silikon fotoniği ve yerli yapay zeka altyapısına yönelik hamleleri, bu yıl anakara Çin'in en çok rağbet gören teknoloji halka arzlarından birini ortaya çıkardı. Halka arzın büyüklüğü ve kesin fiyat aralığı henüz netleşmezken, talep patlaması Çin'in yarı iletken bağımsızlığı hedefleri doğrultusunda yatırımcı iştahının ne denli güçlü olduğunu gösteriyor.
Gelişmenin arka planı: Çin'in çip bağımsızlığı ve CanSemi'nin konumu
CanSemi Technology, 2017 yılında Guangzhou'da kurulan ve 12 inçlik (300 mm) silikon levha üretimine odaklanan bir yarı iletken döküm şirketi. Çin'in yarı iletken ithalatına olan bağımlılığını azaltma stratejisi kapsamında devlet destekli fonlardan önemli yatırımlar aldı. Şirket, özellikle olgun düğüm teknolojilerinde (28 nm ve üzeri) üretim kapasitesini artırarak otomotiv, endüstriyel kontrol ve tüketici elektroniği gibi alanlarda Çinli çip tasarımcılarına hizmet veriyor. Son yıllarda silikon fotoniği alanına yatırım yaparak, veri merkezleri arası yüksek hızlı optik iletişim çipleri geliştirmeye başladı. Bu teknoloji, yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için gereken yüksek bant genişliğine sahip veri iletiminde kritik önem taşıyor.
Çin hükümeti, ABD'nin çip ihracat kontrollerine karşılık olarak yerli yarı iletken ekosistemini güçlendirmek için Büyük Fon (Big Fund) adı verilen devlet yatırım fonu aracılığıyla milyarlarca dolar aktardı. CanSemi'nin halka arzına olan yoğun ilgi, bu politikaların piyasa tarafından da desteklendiğini gösteriyor. Şirketin Shenzhen Borsası'ndaki IPO'su, teknoloji ağırlıklı ChiNext panosunda gerçekleşiyor. Talep toplama sürecinde kurumsal yatırımcıların yanı sıra bireysel yatırımcıların da yoğun ilgi göstermesi, Çin'de yapay zeka ve çip temalı hisselere olan iştahın bir yansıması.
CanSemi'nin halka arz büyüklüğünün yaklaşık 1,5 milyar yuan (yaklaşık 210 milyon dolar) olması bekleniyor. Ancak 2.360 kat talep, şirketin değerlemesinin kısa sürede önemli ölçüde artabileceğine işaret ediyor. Çin'de halka arzlara aşırı talep, sık görülen bir durum olsa da bu ölçekteki bir ilgi, yatırımcıların yapay zeka ve yarı iletken sektörlerine yönelik iyimserliğinin gücünü ortaya koyuyor. Son aylarda ABD'li çip devi Nvidia'nın yapay zeka çipleri etrafındaki küresel yükseliş, Çin'de de benzer bir coşku yaratmış durumda. Ancak ABD'nin ileri teknoloji ihracat kısıtlamaları nedeniyle Çinli şirketler, yerli alternatiflere yönelmek zorunda kalıyor. CanSemi gibi döküm şirketleri, bu boşluğu doldurma potansiyeli taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Yarı iletken rekabetinde yeni denge
CanSemi'nin halka arz başarısı, Çin'in yarı iletken kendi kendine yeterlilik hedefinde önemli bir aşamayı temsil ediyor. ABD, Hollanda ve Japonya'nın gelişmiş çip üretim ekipmanlarına yönelik ihracat kontrolleri, Çin'in ileri düğüm teknolojilerine erişimini zorlaştırıyor. Buna karşın Çin, olgun düğümlerde kapasitesini hızla artırarak küresel pazarda fiyat baskısı yaratıyor. CanSemi'nin silikon fotoniği alanındaki yatırımları, özellikle yapay zeka veri merkezleri için optik bağlantı çözümlerinde Çin'in dışa bağımlılığını azaltabilir. Küresel ölçekte yarı iletken tedarik zinciri yeniden şekillenirken, Çin'in yerli oyuncuları giderek daha fazla sermaye çekiyor. Bu durum, uzun vadede Batılı çip üreticileri için rekabet baskısı oluşturabilir. Ayrıca, Çin'in yapay zeka alanındaki yerli altyapı hamleleri, teknoloji jeopolitiğinde yeni bir denge arayışının parçası.
Bölgesel olarak Asya-Pasifik'te yarı iletken yatırımları hız kesmiyor. Tayvan, Güney Kore ve Japonya gibi geleneksel üretim merkezlerinin yanı sıra Çin anakarası da kapasite artırımına gidiyor. CanSemi'nin IPO'su, Çin'in bu yarıştaki iddiasını pekiştiriyor. Ancak ABD'nin çip yasası (CHIPS Act) kapsamında sağladığı teşvikler ve müttefikleriyle kurduğu teknoloji ittifakları, Çin'in karşısında güçlü bir blok oluşturuyor. Yine de Çin'in iç pazarının büyüklüğü ve devlet desteği, CanSemi gibi şirketlerin küresel rekabette varlık göstermesini sağlayabilir. Yatırımcıların 2.360 kat talebi, bu potansiyele duyulan güvenin somut bir göstergesi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
CanSemi'nin halka arzına gösterilen yoğun ilgi, küresel yarı iletken yatırımlarının Asya'ya kaydığını ve Çin'in teknoloji bağımsızlığı hedefinde önemli mesafe kat ettiğini gösteriyor. Türkiye, yarı iletken üretiminde henüz erken aşamada olsa da savunma sanayii ve elektronik sektörü için çip tedarikinde dışa bağımlılığı azaltma çabaları sürüyor. Çin'in bu alandaki atılımı, Türkiye'nin Asya ile teknoloji iş birliğini artırma potansiyelini gündeme getiriyor. Öte yandan, ABD-Çin teknoloji rekabetinin derinleşmesi, Türkiye gibi ülkelerin denge politikası izlemesini zorlaştırabilir. Yarı iletken tedarik zincirindeki olası kırılmalar, Türk savunma ve otomotiv sanayisini dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle Türkiye'nin yerli çip üretim kapasitesini güçlendirmesi stratejik önem taşıyor.
