Pew Araştırma Merkezi'nin 45 binden fazla kişiyle yaptığı küresel ankete göre, Çin'in uluslararası imajı pandemi dönemindeki en düşük seviyelerden belirgin şekilde toparlanırken, Devlet Başkanı Şi Cinping'e yönelik olumlu görüşler de arttı. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri'ne duyulan güven aynı dönemde geriledi. 10 Temmuz'da yayımlanan araştırma, 35 ülkede yapılan anket sonuçlarına dayanıyor ve küresel kamuoyundaki önemli bir algı değişimini ortaya koyuyor.
Çin'e olumlu bakış artıyor
Ankete katılan ülkelerin ortalamasında, Çin hakkında olumlu görüş bildirenlerin oranı 2023'teki yüzde 30 seviyesinden 2024'te yüzde 35'e çıktı. Bu artış, özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha belirgin. Nijerya'da Çin'e olumlu bakanların oranı yüzde 63'e yükselirken, Kenya'da yüzde 58, Endonezya'da ise yüzde 57 olarak kaydedildi. Gelişmiş ülkelerde ise Çin algısı hâlâ oldukça olumsuz: Japonya'da yalnızca yüzde 5, Avustralya'da yüzde 15, Almanya'da ise yüzde 21 oranında olumlu görüş bulunuyor.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in uluslararası itibarı da benzer bir eğilim gösteriyor. Ankete katılanların medyanı, Şi'ye güven duyduğunu belirtenlerin oranı yüzde 28'den yüzde 32'ye yükseldi. Liderlik algısındaki bu iyileşme, özellikle Orta Doğu, Afrika ve Güneydoğu Asya'da dikkat çekiyor. Tunus'ta Şi'ye güvenenlerin oranı yüzde 64'e çıkarken, Nijerya'da yüzde 59, Filipinler'de ise yüzde 44 olarak ölçüldü.
ABD'nin küresel liderlik algısı zedeleniyor
Anketin bir diğer önemli bulgusu, ABD'nin küresel imajındaki bozulma. Katılımcı ülkelerde ABD'ye olumlu bakanların ortalaması 2023'te yüzde 59 iken, 2024'te yüzde 54'e düştü. Bu düşüş, özellikle Avrupa ve Asya'da belirgin. Almanya'da ABD'ye olumlu bakanların oranı yüzde 65'ten yüzde 60'a, Japonya'da yüzde 63'ten yüzde 55'e, Güney Kore'de ise yüzde 58'den yüzde 53'e geriledi.
ABD Başkanı Joe Biden'ın notları da eridi. Biden'a güven duyduğunu söyleyenlerin medyan oranı yüzde 54'ten yüzde 48'e indi. Anket, Çin ve ABD arasındaki algı farkının özellikle gelişmekte olan ülkelerde kapandığını gösteriyor. Çin'in ekonomiye ve altyapı yatırımlarına ağırlık vermesi, Kuşak ve Yol Girişimi gibi projelerin bu ülkelerdeki etkisi, algı değişiminde belirleyici faktörler arasında sayılıyor.
Bölgesel ve küresel rekabetin yeni boyutu
Pew anketi, ABD-Çin rekabetinin sadece askeri ve ekonomik alanlarda değil, kamu diplomasisi ve algı savaşında da kızıştığını ortaya koyuyor. Çin'in pandemi döneminde yaşadığı itibar kaybını telafi etme çabaları, özellikle aşı diplomasisi ve kalkınma yardımları sayesinde meyve vermeye başladı. ABD ise Çin'in artan nüfuzunu dengelemek için benzer araçları kullanmakta zorlanıyor. Anket sonuçları, iki ülke arasındaki güç mücadelesinin küresel kamuoyunun kafasında şekillenmeye başladığını gösteriyor.
Jeopolitik güç merkezleri kayıyor
Gelişmekte olan dünyada Çin'e yönelik artan sempati, Batı merkezli uluslararası düzenin sorgulanmasına neden oluyor. Özellikle Afrika ve Asya ülkelerinde Çin, kalkınma modeli ve yatırımlarıyla alternatif bir ortak olarak öne çıkıyor. Aynı zamanda Çin, Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü gibi uluslararası kuruluşlarda artan etkisini kullanarak küresel normları yeniden şekillendirmeye çalışıyor. ABD'nin Ukrayna savaşındaki rolü, müttefikleri üzerinde yarattığı baskı ve iç siyasi kutuplaşma da itibar kaybında etkili.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem NATO üyesi olarak ABD ile ittifakını sürdüren hem de Çin ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini derinleştiren bir ülke olarak bu algı değişiminden doğrudan etkileniyor. Pew anketi, gelişmekte olan ülkelerde Çin'e yönelik artan güvenin, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Orta Doğu ve Asya bölgesinde Çin'in yumuşak gücünün arttığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin dış politikada denge arayışını daha da karmaşık hale getirebilir; çünkü ABD ile stratejik ortaklık, Çin ile ticari ilişkiler ve Rusya ile enerji işbirliği arasında hassas bir denge kurması gerekiyor. Ayrıca Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Türkiye'den geçen Orta Koridor, iki ülkeyi birbirine daha da yakınlaştıracak bir faktör olarak öne çıkıyor.
