Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na ait bir uçak gemisi grubunun, Pasifik Okyanusu'ndaki seyri sırasında bir Japon savaş gemisiyle karşılaştığı anların görüntüleri yayınlandı. Çin yönetimi, Japonya'yı provokatif manevralar yapmakla suçlarken, Tokyo ise iddiaları reddederek söz konusu hareketlerin uluslararası sularda rutin seyir faaliyeti olduğunu savundu. Olay, Doğu Çin Denizi ve Filipinler Denizi'nde artan askeri varlık ve gerilimlerin yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Karşılaşmanın ayrıntıları ve tarafların açıklamaları
Video kaydına göre, Çin Donanması'nın Shandong tipi uçak gemisi ve beraberindeki refakat gemileri, uluslararası sularda seyir halindeyken bir Japon Deniz Öz Savunma Kuvvetleri muhribi yakın mesafede manevra yaptı. Çin Savunma Bakanlığı sözcüsü, “Japon savaş gemisinin pervasız ve profesyonellikten uzak hareketleri, güvenli seyri tehlikeye atmıştır” ifadelerini kullandı. Pekin ayrıca, bu tür eylemlerin “bölgesel istikrarı baltaladığı” uyarısında bulundu.
Japonya Savunma Bakanlığı ise iddiaları sert bir dille reddederek, Japon gemisinin uluslararası hukuka uygun şekilde seyrettiğini ve herhangi bir kural ihlali yapılmadığını bildirdi. Bakanlık açıklamasında, “Japon gemisi, seyir güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almıştır ve Çin tarafının suçlamaları asılsızdır” denildi. Olayın ardından iki ülke arasında diplomatik nota trafiği yaşandığı öğrenildi.
Pasifik'te artan askeri varlık ve bölgesel rekabet
Uçak gemisi grubunun bölgedeki seyri, Çin'in “ileri varlık” stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Shandong, Çin'in ikinci uçak gemisi olup, 2019'da hizmete girmiştir. Pekin, Pasifik'teki askeri tatbikatlarını ve uzun menzilli seyirlerini son yıllarda önemli ölçüde artırmış durumda. Japonya ise ABD ile ittifakını güçlendirerek, adalar zinciri stratejisi kapsamında deniz gücünü modernize ediyor.
Bu karşılaşma, Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik tartışmalarının gölgesinde yaşanıyor. Uzmanlar, Çin'in denizlerdeki iddialı genişlemesinin, bölgedeki diğer aktörlerle (Japonya, Filipinler, Vietnam ve ABD) sık sık karşı karşıya gelmesine yol açtığına dikkat çekiyor. Son olay, taraflar arasında iletişim hatlarının yetersiz olduğu ve her an bir kazanın meydana gelebileceği endişelerini artırdı. Askeri uçak ve savaş gemilerinin yakın mesafede manevra yapması, çatışma riskini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Asya-Pasifik'teki bu tür gerginlikler küresel güç dengelerini etkilemektedir. Çin-Japonya rekabeti, NATO üyesi Türkiye'nin de ilişki içinde olduğu ABD ve Japonya gibi müttefiklerin stratejik önceliklerini şekillendirir. Ayrıca, Çin'in denizlerdeki genişlemesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikasına benzer “Mavi Vatan” doktrini açısından örnek teşkil edebilir. Bölgesel istikrarsızlık, küresel ticaret yollarının güvenliğini de tehdit ettiğinden, Türkiye'nin ekonomik çıkarları dolaylı olarak etkilenebilir.
