Geçtiğimiz yıl Kasım ayında Afganistan-Tacikistan sınırı yakınlarında düzenlenen silahlı saldırıda iki Çinli işçinin hayatını kaybetmesinin ardından durdurulan stratejik Duşanbe-Kulma Karayolu projesinde çalışmalara yeniden başlandı. Çinli yetkililer ve Tacikistan hükümet kaynaklarından edinilen bilgiye göre, güvenlik önlemlerinin artırıldığı bölgede teknik ekipler inşaata kaldıkları yerden devam ediyor. Ancak saldırının faillerinin kimliği ve olası bağlantıları konusunda henüz resmi bir açıklama yapılmış değil.
Saldırı sonrası güvenlik önlemleri ve inşaatın yeniden başlaması
2025 yılının Kasım ayında, Duşanbe'den doğuya doğru ilerleyen ve Çin sınırına uzanan karayolu üzerinde çalışan bir inşaat konvoyuna kimliği belirsiz silahlı kişilerce ateş açılmıştı. Olayda iki Çinli mühendis yaşamını yitirirken, üç Tacikistan vatandaşı da yaralanmıştı. Saldırının hemen ardından bölgedeki tüm inşaat faaliyetleri güvenlik gerekçesiyle askıya alınmış, Çinli işçiler geçici olarak bölgeden tahliye edilmişti.
Yeniden başlayan çalışmalar kapsamında, bölgedeki güvenlik zafiyetini gidermek için Tacikistan hükümetinin ek askeri birlikler görevlendirdiği ve proje alanında 24 saat esasına dayalı devriye uygulaması başlattığı bildiriliyor. Ayrıca, inşaat sahasına giriş çıkışların kontrol altına alınması, personel hareketlerinin sınırlandırılması ve çevredeki yerleşimlerle koordineli istihbarat paylaşımı gibi tedbirler hayata geçirilmiş durumda. Saldırıyı üstlenen herhangi bir örgüt olmamakla birlikte, bölgede faaliyet gösteren silahlı grupların varlığı biliniyor.
Bölgesel boyut: İpek Yolu'nun kavşağında hayati bir koridor
Duşanbe-Kulma Karayolu, Tacikistan'ı doğuda Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne bağlayan en önemli kara ulaşım arterlerinden biri. Tamamlandığında, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin Orta Asya ayağının kritik bir bileşeni olacak olan bu otoyol, Afganistan sınırına sadece birkaç kilometre mesafeden geçiyor. Bu coğrafi yakınlık, projeyi hem ticari hem de güvenlik açısından son derece hassas bir konuma yerleştiriyor.
Projenin yeniden başlaması, Çin'in bölgedeki altyapı yatırımlarına ve Kuşak ve Yol Girişimi'ne verdiği stratejik önemi bir kez daha ortaya koyuyor. Pekin yönetimi, Orta Asya'daki ticaret yollarını çeşitlendirmek ve bu koridorları güvence altına almak için yoğun çaba harcıyor. Özellikle Afganistan'da Taliban'ın yeniden iktidara gelmesiyle birlikte artan güvenlik risklerine rağmen Çin, bölgedeki mevcudiyetini sürdürme ve projelerini tamamlama kararlılığında. Bu bağlamda, Duşanbe-Kulma Karayolu'nun sadece iki ülke arasındaki ticareti kolaylaştırmakla kalmayıp, aynı zamanda Çin'in Orta Asya üzerinden Avrupa'ya uzanan tedarik zincirlerini çeşitlendirme hedefinin de önemli bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Duşanbe-Kulma Otoyolu'nun inşasına yeniden başlanması, Çin'in Orta Asya'da Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki altyapı yatırımlarını sürdürme kararlılığını gösteriyor. Bu proje, bölgedeki ticaret rotalarının çeşitlenmesi açısından önem taşırken, aynı zamanda Afganistan kaynaklı güvenlik risklerinin sınır ötesi yatırımları nasıl etkileyebileceğine de işaret ediyor. Türk dış politikasının Orta Asya'da artan etkinliği ve Türkiye'nin bu bölgeyle geliştirdiği ekonomik ilişkiler düşünüldüğünde, benzer altyapı ve ulaştırma projelerinde Türk firmalarının da yer alabilme potansiyeli bulunuyor. Öte yandan, güvenlik endişelerinin bölgesel iş birliğini zorunlu kılması, Türkiye'nin Afganistan ve Orta Asya bağlamında üstlenebileceği arabuluculuk rolünü daha da anlamlı hale getiriyor.
