Brezilya Sosyal Kalkınma Bakanı Wellington Dias, BRICS ülkeleri tarafından kurulan Şanghay merkezli Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) yıl sonuna kadar Afrika ve Latin Amerika'daki yoksul ailelere ucuz kredi sağlamak amacıyla bir fon kurulmasına öncülük edebileceğini söyledi. Dias'a göre bu girişim, bankanın Brezilya'nın küresel açlıkla mücadele ittifakına yapacağı ilk finansal taahhüt olacak. Plan, gelişmekte olan ülkelerdeki düşük gelirli hanelere uygun koşullarda kredi erişimi sağlamayı hedefliyor.
Gelişmenin arka planı
Brezilya, son yıllarda küresel açlıkla mücadelede aktif bir diplomasi yürütüyor. Ülke, 2024'te G20 dönem başkanlığı sırasında Küresel Açlık ve Yoksullukla Mücadele İttifakı'nı başlatmıştı. Bu ittifak, dünya genelinde gıda güvenliğini artırmayı ve yoksulluğu azaltmayı amaçlıyor. Şimdi Brezilya, bu hedefe ulaşmak için BRICS ülkelerinin ortak finans kuruluşu NDB'yi devreye sokmayı planlıyor.
NDB, 2015 yılında BRICS ülkeleri (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) tarafından kuruldu. Bankanın merkezi Şanghay'da bulunuyor ve amacı gelişmekte olan ülkelerin altyapı ve sürdürülebilir kalkınma projelerine finansman sağlamak. NDB, bugüne kadar çoğunlukla enerji, ulaştırma ve su yönetimi gibi alanlarda kredi verdi. Ancak sosyal kalkınma odaklı bir fon, bankanın misyonunu genişletmesi anlamına geliyor.
Bakan Dias'ın açıklamasına göre fon, yıl sonuna kadar faaliyete geçebilir. Fonun kaynak büyüklüğü ve detayları henüz netleşmedi. Ancak Dias, NDB'nin bu girişimde "lider rol" üstleneceğini belirtti. Brezilya hükümeti, fonun özellikle Afrika ve Latin Amerika'da düşük gelirli ailelere mikrokredi veya düşük faizli kredi sağlayarak onların küçük işletmeler kurmasına veya tarımsal üretim yapmasına yardımcı olmasını bekliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, BRICS ülkelerinin küresel ekonomik sistemdeki etkisini artırma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Batılı finans kuruluşlarına alternatif olarak kurulan NDB, şimdiye kadar Dünya Bankası ve IMF'ye kıyasla daha küçük ölçekli kaldı. Ancak açlıkla mücadele gibi insani bir konuda devreye girmesi, bankanın uluslararası meşruiyetini güçlendirebilir.
Öte yandan, Brezilya'nın öncülüğündeki bu ittifak, gelişmekte olan ülkeler arasında dayanışmayı artırmayı hedefliyor. Afrika ve Latin Amerika'da milyonlarca insan aşırı yoksulluk ve gıda güvensizliğiyle mücadele ediyor. COVID-19 salgını ve Ukrayna savaşı sonrası artan gıda fiyatları, bu sorunu daha da derinleştirdi. NDB'nin sağlayacağı krediler, bu ülkelerdeki haneler için bir nefes alma imkânı yaratabilir.
Ancak, fonun etkinliği konusunda soru işaretleri de var. NDB'nin kredi verme kapasitesi sınırlı ve bankanın kendi finansal sürdürülebilirliği de tartışmalı. Ayrıca, fonun yönetimi ve dağıtımı konusunda şeffaflık endişeleri olabilir. Yine de Brezilya'nın bu girişimi, küresel açlıkla mücadelede yeni bir finansman modeli denemesi olarak dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile yakın ilişkiler geliştirme ve alternatif finans kuruluşlarına ilgi duyma yönünde adımlar atıyor. NDB'nin açlıkla mücadele fonu, Türkiye'nin de içinde yer alabileceği bir platform olabilir. Türkiye, Afrika ve Orta Doğu'da insani yardım ve kalkınma projelerinde aktif. Eğer fon, Türkiye'nin de üye olabileceği bir yapıya dönüşürse, Türk iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları için yeni fırsatlar doğabilir. Ayrıca, bu tür girişimler, Batı merkezli finans sistemine alternatif arayışında olan Türkiye için stratejik bir seçenek sunuyor. Ancak fonun detayları netleşmeden kesin bir çıkarım yapmak zor.
