Çin'de kok kömürü fiyatları, ölümcül bir maden kazasının ardından sıkılaştırılan güvenlik denetimlerinin etkisiyle 2024 yılının en yüksek seviyesine yükseldi. Dalian Emtia Borsası'nda işlem gören kok kömürü vadeli işlemleri, son haftalarda yaşanan yükselişle birlikte ton başına 2.200 yuan (yaklaşık 305 dolar) seviyesini aşarak yılın zirvesine çıktı. Fiyatlardaki bu artış, ülkenin en büyük kömür üreten bölgelerinden biri olan Şansi'de geçtiğimiz ay meydana gelen ve 7 madencinin hayatını kaybettiği bir kazanın yankıları olarak değerlendiriliyor.
Arka Plan: Ölümcül Kaza ve Denetim Dalgası
Geçtiğimiz ay Şansi eyaletinde bir kömür madeninde meydana gelen patlamada 7 işçi hayatını kaybetmiş, 3 işçi de yaralanmıştı. Kaza sonrası Çin hükümeti, ülke genelinde kömür madenlerinde kapsamlı güvenlik denetimleri başlattı. Özellikle kok kömürü üretiminde kullanılan metalurjik kömür madenlerinde denetimlerin sıkılaştırılması, üretimde aksamalara yol açtı. Şansi eyaleti, Çin'in kok kömürü üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını karşılıyor. Denetimler nedeniyle bazı madenlerin geçici olarak kapatılması, arzda daralma endişelerini beraberinde getirdi.
Çin hükümeti, iş güvenliği standartlarını iyileştirme çabalarını son yıllarda artırmış olsa da, özellikle küçük ve orta ölçekli madenlerde denetimlerin yetersiz kaldığı sık sık gündeme geliyor. Son kaza, bu alandaki zafiyetleri bir kez daha ortaya çıkardı. Uzmanlar, denetimlerin birkaç ay daha sıkı bir şekilde devam edebileceğini ve bunun fiyatları yukarı yönlü baskılayacağını belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Çelik Piyasalarına Etkisi
Kok kömürü, çelik üretiminde kritik bir hammadde. Çin, dünyanın en büyük çelik üreticisi konumunda ve küresel çelik üretiminin yarısından fazlasını gerçekleştiriyor. Kok kömürü fiyatlarındaki artış, Çin iç piyasasında çelik maliyetlerini yükseltiyor. Bu durumun, ihracat pazarlarına da yansıması bekleniyor. Özellikle Güneydoğu Asya ve Hindistan gibi Çin'den çelik ithal eden ülkelerde fiyatların artabileceği ifade ediliyor.
Küresel çelik piyasaları, Çin ekonomisindeki yavaşlama ve emlak sektöründeki krizin ardından zaten zor bir dönemden geçiyor. Kok kömürü fiyatlarındaki yükseliş, çelik üreticileri üzerindeki maliyet baskısını daha da artırabilir. Analistler, arz daralmasının devam etmesi halinde fiyatların daha da yükselebileceğini, ancak Çin hükümetinin olası müdahalesinin fiyatları dengeleyebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, Avustralya ve Endonezya gibi büyük kömür ihracatçıları, Çin'deki arz daralmasından kaynaklanan boşluğu doldurmak için üretimlerini artırabilir. Ancak bu ülkelerin de kendi üretim ve lojistik kapasiteleri sınırlı. Deniz yoluyla taşımacılık maliyetlerinin yüksek olması, alternatif tedarik kaynaklarının kısa vadede fiyatları dengelemesini zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki kok kömürü fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin çelik sektörü için dolaylı bir risk oluşturuyor. Türkiye, dünyanın önemli çelik üreticilerinden biri ve kok kömürünü büyük ölçüde ithal ediyor. Çin'deki arz daralması ve fiyat yükselişi, küresel kok kömürü piyasasında dalgalanmaya yol açarsa, Türkiye'nin ithalat maliyetleri artabilir. Özellikle Avustralya ve ABD gibi alternatif tedarikçilerden yapılan alımların maliyeti yükselebilir. Ancak Türkiye'nin çelik sektörü, Rusya ve ABD'den de kok kömürü ithal ettiği için, tedarik kaynaklarını çeşitlendirme avantajına sahip. Kısa vadede fiyat etkisi sınırlı kalabilir, ancak Çin'deki denetimlerin uzun sürmesi halinde etki daha belirgin hale gelebilir.
