Singapur, Çin'de bazı lahana üreticilerinin sebzeleri raf ömrünü uzatmak amacıyla formaldehit içeren kimyasal bir solüsyona batırdığı yönündeki haberlerin ardından Çin'den ithal edilen lahanalara yönelik denetimlerini artırdı. Singapur Gıda Ajansı (SFA), halk sağlığını korumak amacıyla sınırda numune alma ve laboratuvar testlerini yoğunlaştırdığını duyurdu. Bu gelişme, Güney Kore'nin de benzer şekilde Çin lahanası ithalatında kontrolleri sıkılaştırmasının ardından geldi. Çin'de ortaya çıkan gıda güvenliği skandalı, bölge genelinde tüketicilerde endişeye yol açarken, yetkililer sağlıksız ürünlerin piyasaya girişini engellemeye çalışıyor.
Gelişmenin arka planı: Formaldehit skandalı
Çin'in doğusundaki Shangdong eyaletine bağlı Qingdao kentinde ortaya çıkan skandalda, bazı toptancıların lahanaları taze görünmelerini sağlamak için formaldehit içeren suya batırdığı iddia edildi. Çin resmi yayın organı Xinhua'nın haberine göre, yerel polis bu yılın başlarında yaptığı baskınlarda iki ayrı depoda formaldehite batırılmış yaklaşık 10 ton lahana ele geçirdi. Olayla ilgili olarak dört kişi gözaltına alındı ve soruşturma başlatıldı.
Formaldehit, endüstride yaygın olarak kullanılan renksiz, keskin kokulu bir kimyasal maddedir ve insan sağlığına ciddi zararlar verebildiği bilinmektedir. Kanserojen etkisi olduğu kanıtlanan madde, gıda ürünlerinde kullanılması yasak olmasına rağmen, özellikle gelişmekte olan ülkelerde koruyucu olarak kaçak şekilde kullanılabiliyor. Çin'de daha önce de deniz ürünleri, mantar ve bazı sebzelerde formaldehit kullanıldığı vakaları kayıtlara geçmişti.
Singapur Gıda Ajansı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Çin'den ithal edilen tüm lahana sevkiyatlarının artık gümrüklerde risk değerlendirmesine tabi tutulduğunu, şüpheli bulunan partilerden numune alınarak hızlı test kitleriyle analiz yapıldığını duyurdu. SFA, test sonuçlarında formaldehit tespit edilmesi halinde ürünlerin imha edileceğini ve ithalatçı firma hakkında yasal işlem başlatılacağını belirtti. Ayrıca tüketicilere, sebzeleri satın aldıktan sonra bol suyla yıkamaları ve iyice pişirmeleri tavsiyesinde bulunuldu.
Bölgesel boyut: Asya ülkelerinden artan tedbirler
Skandalın ortaya çıkmasının ardından bölgede Çin'den gıda ithal eden ülkeler harekete geçti. Güney Kore, geçtiğimiz hafta içinde tarım ürünleri ithalatında denetimleri artırdığını açıklamıştı. Kore Gıda ve İlaç Güvenliği Bakanlığı, Çin'den ithal edilen lahana ve benzeri sebzelerde formaldehit testlerini zorunlu hale getirmişti. Japonya'nın da benzer önlemleri değerlendirdiği bildiriliyor.
Çin, dünyanın en büyük lahana üreticisi olup, özellikle kimchi yapımında kullanılan Çin lahanası (napa cabbage) Asya mutfağının vazgeçilmez bir parçası. Çin'in ihracatının büyük kısmı Güneydoğu Asya, Kore ve Japonya'ya gidiyor. Bu ülkelerdeki gıda güvenliği denetimlerinin sıkılaştırılması, Çinli ihracatçıları olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, bu tür skandalların Çin'in gıda ihracatı itibarına zarar verdiği ve ülkenin uluslararası alanda güvenilirliğini sorgulattığı uzmanlarca dile getiriliyor.
Çin hükümeti ise skandalın büyütülmemesi gerektiğini savunuyor. Ülkenin gıda güvenliği yasalarına göre formaldehit kullanımı zaten yasak olup, denetimlerin sıkılaştırılacağı ve sorumluların en ağır şekilde cezalandırılacağı açıklandı. Ancak geçmişte yaşanan bebek maması skandalı gibi vakalar, Çin'in gıda güvenliği konusundaki itibarını zedelemeye devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu skandal, Türkiye'nin gıda ithalatındaki denetim politikalarına ışık tutuyor. Türkiye, tarım ürünleri ithal ettiği ülkelerde benzer gıda güvenliği riskleriyle karşılaşabilir. Özellikle Çin'den ithal edilen bitkisel ürünlerin (çay, baharat, sebze-meyve kurusu vb.) takibinde daha etkin laboratuvar testleri yapılması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'nin kendi ihracatında tarım ürünlerinin güvenilirliğini ön planda tutması, uluslararası pazardaki rekabet gücünü artırabilir. Bu tür vakalar, gıda güvenliği konusunun küresel bir boyut taşıdığını ve ülkeler arası işbirliğiyle çözülmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
