Çin ekonomisi, 2024 yılının ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,3 oranında büyüyerek 2022'nin son çeyreğinden bu yana en yavaş performansını sergiledi. Resmi verilere göre, nisan-haziran dönemindeki bu oran, piyasa beklentilerinin (yüzde 4,5) altında kaldı. Büyümedeki yavaşlama, özellikle iç talepteki zayıflığın ihracattaki güçlü seyri dengeleyememesinden kaynaklandı. Yapay zeka teknolojilerindeki patlamanın körüklediği dış satımdaki artışa rağmen, Çinli tüketicilerin harcamaları ve özel sektör yatırımları beklenen canlılığı gösteremedi.
Ekonomik yavaşlamanın arka planı
Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından açıklanan veriler, ilk çeyrekte yüzde 5,3 olan büyüme hızının ikinci çeyrekte belirgin şekilde gerilediğini ortaya koydu. Yılın ilk yarısında ekonomi toplamda yüzde 5 oranında büyürken, bu oran hükümetin yılsonu hedefi olan yüzde 5'in sadece alt sınırına denk geliyor. Analistler, iç talepteki durgunluğun ana nedenleri arasında emlak sektöründeki krizin derinleşmesi, hanelerin artan borç yükü ve tüketici güvenindeki erozyona işaret ediyor. Özel sektör yatırımlarının da benzer şekilde isteksiz olduğu gözlemlenirken, şirketler düşük karlılık ve belirsiz düzenleyici ortam nedeniyle yeni yatırımlardan kaçınıyor.
Buna karşın, ihracat sektörü güçlü performansını koruyor. Özellikle yapay zeka ve yeşil enerji teknolojilerine yönelik küresel talebin artması, Çin'in yüksek teknoloji ürünleri ihracatını destekliyor. Ancak bu ihracat artışı, ekonominin diğer alanlarındaki zayıflığı telafi edebilecek boyuta ulaşamadı. Çin Merkez Bankası'nın faiz indirimleri ve likidite önlemleri gibi teşvik politikaları da henüz beklenen etkiyi yaratabilmiş değil.
Küresel ekosistem üzerindeki yansımaları
Çin ekonomisindeki yavaşlama, dünyanın ikinci büyük ekonomisinin küresel büyümeye katkısını sınırlandırarak uluslararası piyasalarda tedirginlik yaratıyor. Çin'in talep yönlü zayıflığı, başta enerji ve emtia ihracatçıları olmak üzere birçok ülkenin ihracat gelirlerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle Avustralya, Brezilya ve bazı Güneydoğu Asya ülkeleri, Çin'den gelen talebin düşmesine karşı hassas konumda. Aynı zamanda, Çin'in yapay zeka alanındaki yatırımları ve ihracat başarısı, ABD ve AB'nin teknoloji rekabetinde yeni tedbirler almasına yol açabilir. Çin'in düşük iç talep nedeniyle dışa açılımının artması, ticaret fazlasının büyümesine ve bazı ülkelerle ticari gerilimlerin tırmanmasına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki bu yavaşlama, Türkiye açısından karmaşık bir tablo çiziyor. Bir yandan, Çin'in ithalat talebindeki düşüş, Türkiye'nin Çin'e yönelik ihracatını (özellikle maden ve hammaddeler) olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, Çin'in yapay zeka ve teknoloji ihracatındaki artış, Türkiye'nin bu alanlarda Çin'le rekabet gücünü zorlayabilir. Ancak, Çin'in iç talepteki zayıflık nedeniyle daha agresif ihracat politikaları izlemesi, Türkiye'nin bazı sektörlerde (tekstil, makine, elektronik) Çin mallarıyla daha sert rekabet etmesine yol açabilir. Türkiye, bu dengeleri gözeterek ticaret politikalarını çeşitlendirmeli ve Çin dışındaki pazarlara yönelmelidir. Ayrıca, yapay zeka ve yüksek teknoloji alanında Çin-ABD rekabeti, Türkiye için hem fırsatlar (üretim üssü olma) hem de riskler (teknoloji bağımlılığı) barındırıyor. Orta vadede, Çin'deki dönüşüm sürecini yakından izlemek stratejik önem taşıyor.
