Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin'in ticaret koridorlarını ve bölgesel jeopolitik etkisini güçlendirme çabası kapsamında Azerbaycan, Hırvatistan, Karadağ ve Bulgaristan'a resmi ziyaretlerde bulunacak. Wang, ziyaretinin ilk durağı olan Bakü'de Asya'da Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) yedinci zirvesine katılacak. Ziyaret, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki yatırımlarını ve siyasi diyaloğunu derinleştirme arayışının bir parçası olarak görülüyor.
Ziyaretin Arka Planı ve Gündem
Wang Yi'nin 22-28 Mayıs tarihleri arasında gerçekleştirmesi planlanan turu, Çin'in Avrupa ve Asya arasındaki bağlantıları güçlendirme stratejisinin bir yansıması. Azerbaycan, Hazar Denizi'nin batısında kritik bir enerji ve ulaşım koridoru üzerinde bulunuyor. Bakü'de düzenlenecek CICA zirvesi, Asya kıtasında güven artırıcı önlemleri ve işbirliğini tartışmak üzere bölge ülkelerini bir araya getirecek. Çin, CICA'nın kurucu üyelerinden biri olarak örgüt içinde aktif rol alıyor.
Ziyaretin Balkanlar ayağında Hırvatistan, Karadağ ve Bulgaristan bulunuyor. Bu ülkeler, Çin'in Orta ve Doğu Avrupa ülkeleriyle işbirliği platformu olan 17+1 (şimdiki adıyla 14+1) girişiminin üyeleri. Özellikle Karadağ, Çin'in altyapı yatırımlarıyla dikkat çekiyor; ülkenin kuzeyindeki Bar-Boljare otoyolu projesi Çin Exim Bankası kredisiyle finanse ediliyor. Hırvatistan'da ise Pelješac Köprüsü gibi stratejik projelerde Çinli şirketler yer aldı. Bulgaristan ise Çin'in Avrupa'ya açılan kapılarından biri olarak enerji ve ulaştırma projelerinde işbirliği potansiyeli taşıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, ziyaretin amacını "karşılıklı güveni artırmak, pragmatik işbirliğini derinleştirmek ve Kuşak ve Yol Girişimi'nin ortak inşasını ilerletmek" olarak açıkladı. Sözcü, ayrıca bölgesel ve uluslararaslararası konularda görüş alışverişinde bulunulacağını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Wang Yi'nin ziyareti, ABD ve Avrupa Birliği'nin Çin'e yönelik artan rekabet ve insan hakları endişeleri bağlamında gerçekleşiyor. Batılı ülkeler, Çin'in Balkanlar'daki artan ekonomik ve siyasi etkisinden endişe duyuyor. Özellikle enerji ve dijital altyapı yatırımlarında Çin'in artan varlığı, bölgede jeopolitik dengeleri değiştirebilir. Ancak Çin, yatırımlarının kalkınma odaklı olduğunu ve siyasi koşul içermediğini savunuyor.
Azerbaycan, Çin'in Orta Koridor olarak adlandırılan ulaşım güzergahının önemli bir parçası. Bu koridor, Çin'den gelen yüklerin Kazakistan ve Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye'ye ulaşmasını sağlıyor. Çin, Rusya üzerinden giden kuzey rotasına alternatif olarak bu güzergahı geliştirmek istiyor. Ziyaret sırasında ulaştırma ve enerji anlaşmalarının gündeme gelmesi bekleniyor.
Balkanlar'da ise Çin'in ekonomik varlığı son yıllarda hızla arttı. Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek gibi ülkelerde altyapı projeleri Çinli şirketler tarafından üstlenildi. Ancak bazı projelerde borç sürdürülebilirliği ve çevresel etkiler konusunda eleştiriler var. Wang'ın ziyareti, bu ülkelerle ilişkileri yeniden canlandırma ve yeni işbirliği alanları yaratma amacı taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Wang Yi'nin Azerbaycan ziyareti ve CICA zirvesi, Türkiye'nin de üyesi olduğu bir platformda gerçekleşmesi bakımından önemli. Türkiye, Çin'in Orta Koridor projesinde kilit bir aktör; Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı bu koridorun omurgasını oluşturuyor. Çin'in Azerbaycan ve Balkanlar'daki hamleleri, Türkiye'nin bölgesel ulaştırma ve enerji merkezi olma hedefleriyle örtüşebilir. Ayrıca Çin'in Balkanlar'daki yatırımları, Türk iş dünyası için işbirliği fırsatları yaratabilir. Ancak Çin'in artan etkisi, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde denge gözetmesini gerektiriyor.
