Filipinler, Çin devlet medyası tarafından yayınlanan ve ülkeyi bir maymun olarak tasvir eden yapay zeka (YZ) destekli bir video nedeniyle Pekin yönetimine resmi diplomatik şikayette bulundu. Güney Çin Denizi'ndeki toprak anlaşmazlıklarını konu alan video, iki ülke arasında zaten gergin olan ilişkileri daha da tırmandırdı. Filipinler Dışişleri Bakanlığı, videonun “saygısız ve kışkırtıcı” olduğunu belirterek Çin'in Pekin Büyükelçiliği'ne nota verdi.
Yapay zeka ile üretilen provokasyon
Çin devlet medyası CGTN tarafından 4 Mayıs'ta sosyal medya hesabından paylaşılan videoda, Filipinler'in Güney Çin Denizi'ndeki iddiaları hicvediliyor. Videoda bir maymunun Filipin bayrağı taşıdığı ve Çin'in hak iddia ettiği adalara tecavüz ettiği ima ediliyor. Çin, Güney Çin Denizi'nin büyük bir kısmında hak iddia ederken, Filipinler uluslararası hukuka ve 2016 tarihli Lahey Daimi Tahkim Mahkemesi kararına atıfta bulunarak kendi münhasır ekonomik bölgesini (MEB) savunuyor.
Filipinler Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Teresita Daza, videonun “bir devlet medya kuruluşuna yakışmayan, nezaketsiz ve provokatif bir içerik” olduğunu söyledi. Bakanlık, Pekin'deki büyükelçilik aracılığıyla konuyla ilgili resmi bir protesto notası iletti. Çin Dışişleri Bakanlığı henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmazken, CGTN videonun “mizahi bir yaklaşım” olduğunu savundu.
Güney Çin Denizi'nde tırmanan gerilim
Bu olay, Güney Çin Denizi'nde son aylarda artan askeri ve diplomatik gerilimin bir parçası. Filipinler, Çin'in İkinci Thomas Resifi'nde (Filipinler'de Ayungin Resifi) kendi gemilerini karaya oturtmasına ve orada inşaat faaliyetlerine başlamasına tepki gösteriyor. Manila, Washington'la olan savunma ittifakını güçlendirirken, ABD de Filipinler'e daha fazla askeri yardım sağlıyor. Çin ise buna “bölgeyi militarize etme” suçlamasıyla karşılık veriyor.
Uzmanlar, bu tür yapay zeka üretimi içeriklerin iki ülke arasındaki kutuplaşmayı derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. “Yapay zeka araçları artık propaganda amacıyla daha sık kullanılıyor. Bu tür videolar sadece diplomatik ilişkileri zedelemekle kalmıyor, aynı zamanda kamuoyunu da manipüle ediyor” diyor Singapur Ulusal Üniversitesi'nden uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Li Mingjiang.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Çin Denizi'ndeki bu tür gerilimler, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel tedarik zincirleri ve deniz güvenliği açısından önem taşıyor. Dünya ticaretinin üçte biri bu sulardan geçerken, olası bir çatışma enerji ve mal fiyatlarını etkileyebilir. Türkiye, Hint-Pasifik bölgesinde dengeli bir dış politika izlemeye çalışırken, bu tür olaylar bölgesel istikrarsızlık potansiyelini artırıyor. Ayrıca, yapay zeka ile üretilen dezenformasyonun uluslararası ilişkilerde kullanımı, Türkiye'nin de benzer tehditlere karşı farkındalığını artırması gerektiğini gösteriyor.
