Singapur'da düzenlenen Barclays Asya Forumu kapsamında Bloomberg'e konuşan ünlü ekonomi yazarı Chris Miller, Çin'in gelişmiş yarı iletken teknolojilerinde ABD'yi yakalamasının beş yıl veya daha uzun bir süre alabileceğini ifade etti. Miller, özellikle ileri düzey çip üretim ekipmanlarına erişimde uygulanan kısıtlamaların Çin'in yeteneklerini sınırladığını vurguladı. "Çip Savaşı" kitabının yazarı olarak tanınan Miller, bu değerlendirmeyi Barclays Asya Forumu'nun oturum aralarında yaptı.
Çip savaşında son durum ve teknoloji yarışı
Chris Miller'in değerlendirmesi, ABD'nin Çin'e yönelik ileri çip teknolojileri ve üretim ekipmanları ihracatına getirdiği kısıtlamaların etkisini gözler önüne seriyor. Özellikle litografi makineleri gibi kritik üretim araçlarının Çin'e satışının engellenmesi, ülkenin en son teknoloji çipleri üretme kapasitesini doğrudan sınırlıyor. Miller, bu tür kısıtlamaların Çin'in kendi kendine yeterlilik hedefini zorlaştırdığını belirtiyor. Ancak Çin'in de bu alanda ciddi yatırımlar yaptığı ve yerli üretimi artırmaya çalıştığı biliniyor. Uzmanlar, Çin'in özellikle olgun teknoloji çiplerinde (28 nanometre ve üzeri) önemli ilerleme kaydettiğini, ancak 7 nanometre ve altındaki gelişmiş çiplerde hâlâ ABD ve müttefiklerine bağımlı olduğunu hatırlatıyor. Miller'in beş yıllık öngörüsü, mevcut kısıtlamaların devam etmesi durumunda Çin'in bu açığı kapatmasının zaman alacağını gösteriyor.
Küresel tedarik zincirleri ve jeopolitik etkiler
Yarı iletken endüstrisi, ABD-Çin rekabetinin merkezinde yer alıyor. ABD, hem ulusal güvenlik hem de teknolojik üstünlük gerekçesiyle Çin'in çip üretimini sınırlamak için çeşitli önlemler aldı. 2022'de uygulamaya konulan ihracat kontrolleri ve müttefik ülkelere yapılan baskılar, Çin'in en son teknolojiye erişimini zorlaştırdı. Öte yandan Çin, bu kısıtlamalara karşı kendi çip endüstrisini güçlendirmek için büyük devlet destekleri sağlıyor. Miller'in yorumları, bu rekabetin önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini ve küresel tedarik zincirlerinde belirsizlik yaratacağını ima ediyor. Ayrıca, Tayvan gibi kritik üretim merkezlerindeki jeopolitik riskler de göz önüne alındığında, çip savaşının sadece iki ülke arasında değil, küresel ekonomi için de önemli sonuçları olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, çip üretiminde küresel bir oyuncu olmasa da, yarı iletken tedarik zincirindeki dalgalanmalar Türk elektronik ve otomotiv sektörlerini dolaylı olarak etkileyebilir. ABD-Çin teknoloji rekabeti, küresel çip fiyatlarında ve tedarikinde istikrarsızlığa yol açarak Türkiye'nin ithalat maliyetlerini artırabilir. Ayrıca Türkiye, savunma sanayii ve yerli teknoloji projelerinde kullanılan çiplerde dışa bağımlılığını azaltmak için son yıllarda adımlar atıyor. Çin'in çip üretiminde kendine yeterlilik arayışı, uzun vadede küresel rekabeti şekillendirecek ve Türkiye gibi ülkeler için yeni iş birlikleri veya tedarik kaynakları yaratabilir.
