Çin, geçtiğimiz hafta Washington'da yapılan ve Devlet Başkanı Xi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump'ın bir araya geldiği zirvenin ardından, ABD'den ithal edilen tarım ürünlerine uyguladığı ek tarifeleri kısmen kaldırmaya hazırlanıyor. Ancak, ticaret savaşının en kritik kalemi olan soya fasulyesi bu indirim paketinin dışında tutuldu. Karar, küresel piyasaların haftalardır beklediği bir adım olarak öne çıkıyor ve iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinde sınırlı bir yumuşama sinyali veriyor.
Tarife İndiriminin Arka Planı ve Kapsamı
Çin Hükümeti, ABD ile yürütülen ticaret görüşmeleri çerçevesinde tarım ürünlerine yönelik ek vergilerde indirime gitme kararı aldı. Konuya yakın kaynaklara göre, bu adım iki liderin Washington'daki zirvesinde varılan mutabakatın bir parçası. Zirvede, karşılıklı olarak bazı tarifelerin düşürülmesi ve ticaret hacminin artırılması konusunda prensipte anlaşma sağlanmıştı. Piyasalar, özellikle Çin'in ABD tarım ürünlerine uyguladığı yüzde 25'e varan ek vergilerin ne ölçüde geri çekileceğini merak ediyordu. Açıklanan plana göre, soya fasulyesi dışındaki bazı tarım ürünlerinde tarife oranları düşürülecek. Bu ürünler arasında mısır, buğday, sorgum ve bazı hayvansal ürünlerin yer alabileceği belirtiliyor. Soya fasulyesinin dışarıda bırakılması, Çin'in bu stratejik üründe kendi iç üretimini ve alternatif tedarikçilerini koruma politikasını sürdürdüğüne işaret ediyor. Çin, son yıllarda Brezilya ve Arjantin gibi ülkelerden soya fasulyesi ithalatını artırarak ABD'ye olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyordu. Bu nedenle soya fasulyesinde tarife indirimi beklenmiyordu; nitekim karar da bu yönde oldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Çin ticaret savaşı, 2018'den bu yana küresel ticaretin seyrini etkileyen en önemli faktörlerden biri. Karşılıklı tarifeler, sadece iki ülke ekonomilerini değil, küresel tedarik zincirlerini de derinden sarstı. Tarım ürünleri, bu savaşın en görünür cephesiydi. Çin'in ABD tarım ürünlerine uyguladığı ek vergiler, özellikle Orta Batı'daki Amerikalı çiftçileri zor durumda bırakmış, ABD yönetimi de çiftçilere milyarlarca dolarlık sübvansiyon sağlamak zorunda kalmıştı. Şimdi atılan bu kısmi adım, ticaret savaşının tamamen sona ermediğini, ancak tarafların ekonomik maliyetleri azaltma arayışında olduğunu gösteriyor. Soya fasulyesinin kapsam dışı bırakılması, Çin'in tarımsal gıda güvenliği ve jeopolitik rekabet bağlamında bu ürüne verdiği önceliği koruduğunu ortaya koyuyor. Öte yandan, tarife indirimi kararı, küresel emtia piyasalarında dalgalanmalara yol açabilir. ABD'li tarım üreticileri, soya fasulyesi dışındaki ürünlerde Çin pazarına yeniden daha kolay erişim sağlayacak olsa da, asıl büyük hacimli kalem olan soya fasulyesinde bir rahatlama olmayacak. Bu durum, Brezilya gibi rakip ihracatçıların Çin pazarındaki konumunu güçlendirmeye devam edeceği anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-Çin ticaret geriliminden doğrudan etkilenen bir ülke değil; ancak küresel tarım ve emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar Türkiye'nin gıda ithalatı ve enflasyonu üzerinden dolaylı etki yaratabilir. Soya fasulyesi, Türkiye'nin hayvancılık sektörü için kritik bir yem hammaddesi. Çin'in ABD'den soya alımını sürdürmemesi, Brezilya ve Arjantin'e olan talebi artırarak fiyatları yukarı çekebilir; bu da Türkiye'nin ithalat maliyetini yükseltebilir. Ayrıca, ABD ile Çin arasındaki kısmi yumuşama, küresel ticaret hacmini canlandırarak Türkiye'nin ihracat pazarlarında dolaylı bir rahatlama sağlayabilir. Ancak tarife indiriminin sınırlı kapsamı, belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor.
