Çin'in doğusundaki Şanghay kentinde yaşayan 19 yaşındaki üniversite öğrencisi Li, toplam değeri 20 milyon yuan (yaklaşık 2,9 milyon dolar) olan kişisel servetini çocukluk arkadaşına miras bırakan noter onaylı bir vasiyetname hazırlattı. Soyadı Li olarak açıklanan genç adamın bu kararı, Çin'de gençler arasında mal varlığı planlaması ve erken yaşta vasiyetname yapma eğilimini yeniden tartışmaya açtı. Li'nin vasiyetnamesi, Şanghay'daki bir noterlik tarafından onaylanırken, belgede mirasın tamamının çocukluk arkadaşına devredilmesi öngörülüyor. Olay, Çin sosyal medyasında kısa sürede gündem oldu.
Gençler neden erken yaşta vasiyetname yapıyor?
Li'nin durumu, Çin'de genç nüfus arasında giderek yaygınlaşan bir trendi gözler önüne seriyor. Çin Merkezi Televizyonu'na (CCTV) göre, son yıllarda 18-25 yaş arası gençlerin vasiyetname yaptırma başvurularında belirgin bir artış yaşanıyor. 2023 yılında ülke genelinde 30 yaş altı bireyler tarafından yapılan vasiyetname sayısı bir önceki yıla göre %30 arttı. Uzmanlar, bu eğilimin nedenleri arasında ekonomik belirsizlikler, aile içi ilişkilerdeki değişimler ve gençlerin maddi varlıklarını kendi iradeleri doğrultusunda yönetme isteğini sayıyor. Li örneğinde olduğu gibi, birçok genç mirasını aile üyeleri yerine yakın arkadaşlarına veya sevdikleri kişilere bırakmayı tercih ediyor.
Li'nin vasiyetnamesinde, çocukluk arkadaşına devredilen mal varlığı arasında gayrimenkuller, nakit mevduat ve bazı yatırım araçları bulunuyor. Genç adamın ailesiyle ilişkisinin niteliği hakkında detaylı bilgi verilmezken, uzmanlar bu tür kararların genellikle bireysel özgürlük ve bağımsızlık arayışıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor. Şanghaylı noter Zhang Wei, genç müvekkillerinin vasiyetname taleplerinde "arkadaşlarına duydukları güvenin aile bireylerine duydukları güvenden daha yüksek olduğunu" ifade ediyor.
Küresel bir fenomen mi?
Erken yaşta vasiyetname yapma eğilimi sadece Çin'e özgü değil. ABD'de 2023 yılında yapılan bir araştırma, 18-34 yaş aralığındaki bireylerin %45'inin bir vasiyetname veya miras planına sahip olduğunu ortaya koydu. Bu oran, 2020'de %34'tü. Benzer şekilde, Birleşik Krallık'ta gençler arasında vasiyetname yaptırma oranı son beş yılda %25 arttı. Bu trend, küresel ölçekte gençlerin finansal okuryazarlığının artması, dijital varlık yönetimi araçlarının yaygınlaşması ve pandemi sonrası ölüm riskine karşı bilinçlenme gibi faktörlerle açıklanıyor.
Çin'de vasiyetname işlemleri, 2021 yılında yürürlüğe giren yeni Medeni Kanun ile daha kurumsal bir yapıya kavuştu. Kanun, bireylerin mal varlıkları üzerinde daha geniş tasarruf hakkı tanırken, noter onaylı vasiyetnamelerin geçerliliğini artırdı. Li'nin başvurusu tam da bu yasal çerçeve içinde gerçekleşti. Şanghay Sosyal Bilimler Akademisi'nden araştırmacı Wang Fang, "Gençler, özellikle büyük şehirlerde, geleneksel aile bağlarının ötesinde bireysel tercihlerini yasal yollarla koruma altına almak istiyor" diyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki bu gelişme, Türkiye'de erken yaşta vasiyetname ve miras planlaması konularında bir farkındalık yaratabilir. Türkiye'de genç nüfusun finansal okuryazarlığı artıyor olsa da, vasiyetname yaptırma oranları hâlâ düşük seyrediyor. Uzmanlar, Türk gençlerinin de ilerleyen yıllarda küresel trendlere paralel olarak mal varlıklarını planlama ihtiyacı duyabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Türk hukuk sisteminde noter onaylı vasiyetnamelerin geçerliliği ve aile bağlarının önemi göz önüne alındığında, Li'nin kararının Türkiye'deki benzer vakalara emsal teşkil etmesi beklenmiyor. Ancak bu tür haberler, miras hukuku alanında gençlere yönelik bilgilendirme kampanyalarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
