ABD'de çiğ süt satışıyla milyonlar kazanan bir girişimci, ürünlerinin onlarca kişiyi hasta etmesine rağmen faaliyetine devam ediyor. Federal ve eyalet düzeyindeki denetim mekanizmalarının yetersizliği, halk sağlığını tehdit eden bu iş modelini engelleyemiyor. ProPublica'nın kapsamlı araştırması, çiğ süt endüstrisindeki düzenleme boşluklarını ve bunun bedelini ödeyen tüketicilerin hikayesini gözler önüne seriyor.
Çiğ Sütün Tehlikeleri ve Düzenleme Boşluğu
Çiğ süt, pastörize edilmemiş olduğu için brusella, E. coli, salmonella ve listeria gibi patojenler içerebiliyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), çiğ sütün eyaletler arası satışını yasaklamış olsa da, birçok eyalet kendi içinde satışa izin veriyor. Bu durum, federal otoritelerin müdahalesini sınırlandırıyor ve tüketicileri korumasız bırakıyor.
ProPublica'nın mercek altına aldığı işletme, Colorado merkezli bir çiftlik. Sahibi, çiğ sütü doğrudan tüketiciye pazarlayarak yılda 3 milyon doların üzerinde gelir elde ediyor. Ancak geçmişte çiğ süt tüketimine bağlı olarak en az 40 kişinin hastaneye kaldırıldığı salgınlar rapor edilmiş durumda. Eyalet sağlık yetkilileri defalarca uyarı ve ceza kesseler de, şirket hukuki boşlukları kullanarak faaliyetlerini sürdürüyor.
Hükümetin Müdahale Eksikliği ve Yasal Çerçeve
FDA, çiğ sütün sağlık risklerini kabul etmesine rağmen, eyalet içi satışları düzenlemek için yeterli yetkiye sahip değil. 2019'da FDA, çiğ süt satışını tamamen yasaklamayı teklif etti ancak güçlü çiğ süt lobisi ve tüketici gruplarının direnişiyle karşılaştı. Bu gruplar, çiğ sütün besin değerinin daha yüksek olduğunu ve bağışıklık sistemini güçlendirdiğini iddia ediyor, ancak bilimsel kanıtlar bu iddiaları desteklemiyor.
Olayın merkezindeki şirket, ürünlerinin etiketinde "çiğ süt" ibaresini kullanarak ve tüketicilere riskleri kabul ettiklerine dair bir belge imzalatarak yasal sorumluluktan kaçınmaya çalışıyor. Bu uygulama, benzer işletmeler tarafından da yaygın şekilde kullanılıyor. Uzmanlar, mevcut yasal çerçevenin halk sağlığını korumak için yetersiz olduğunu ve daha sıkı düzenlemeler gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, Türkiye'de de benzer bir düzenleme boşluğuna işaret ediyor. Türkiye'de çiğ süt satışı yasak olmasına rağmen, kayıt dışı pazarlarda ve internet üzerinden satışlar yaygın. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın denetimleri sınırlı kalırken, tüketiciler bilinçsiz şekilde risk altında. ABD'deki bu vaka, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve halkı bilinçlendirme kampanyalarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin AB uyum sürecinde gıda güvenliği standartlarını yükseltmesi, benzer salgınların önüne geçilmesi açısından kritik öneme sahip.
