ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları, ülke ekonomisinde dalgalanmalara yol açarken, bu durumdan en çok etkilenen sektörlerden biri tarım oldu. Cumhuriyetçi Parti’nin geleneksel olarak en sadık seçmen kitlesi arasında yer alan çiftçiler, artan maliyetler ve düşen ihracat rakamları karşısında, Başkan Donald Trump’ın politikalarına olan inancını sorgulamaya başladı. Ara seçimler öncesinde, bu kitlenin oy tercihleri, Kongre’deki güç dengesini belirleyebilir.
Gelişmenin Arka Planı
ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları ve askeri gerilim, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekerken, tarım girdilerinin maliyetini de artırdı. Gübre, yakıt ve tohum fiyatlarındaki yükseliş, çiftçilerin kâr marjlarını eritiyor. Aynı zamanda, ABD’nin Çin ile yaşadığı ticaret savaşının ardından tarım ürünleri ihracatı ciddi darbe aldı. Özellikle soya fasulyesi, mısır ve buğday gibi temel ürünlerdeki satış düşüşü, Ortabatı eyaletlerindeki çiftçileri zor durumda bıraktı.
Trump yönetimi, çiftçilere yönelik 28 milyar dolarlık bir yardım paketi açıklasa da, bu yardımların yapısal sorunları çözmediği ve geçici bir rahatlama sağladığı belirtiliyor. Iowa, Nebraska ve Kansas gibi eyaletlerde yapılan anketler, çiftçilerin yüzde 60’ından fazlasının ekonomik durumdan memnun olmadığını ve yüzde 45’inin bir sonraki seçimde Demokrat adaylara yönelebileceğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD tarım sektöründeki bu kırılganlık, küresel gıda tedarik zincirlerini de etkileyebilir. ABD, dünyanın en büyük tahıl ihracatçılarından biri olarak, özellikle Orta Doğu ve Asya pazarlarına önemli miktarda ürün gönderiyor. İran gerilimi, bu bölgelere yapılan sevkiyatları geciktirirken, navlun maliyetlerini de artırdı. Ayrıca, ABD’nin tarım sübvansiyonları Dünya Ticaret Örgütü’nde tartışma konusu haline gelirken, bazı ülkeler ABD ürünlerine karşı misilleme tarifeleri uygulamaya başladı.
Avrupa Birliği ve Kanada gibi rakipler, ABD’nin tarım politikalarındaki istikrarsızlıktan yararlanarak kendi ihracat pazarlarını genişletmeye çalışıyor. Brezilya ve Arjantin gibi Güney Amerika ülkeleri ise, soya fasulyesi ve mısırda ABD’nin pazar payını ele geçiriyor. Bu gelişmeler, ABD tarımının uzun vadeli rekabet gücünü tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’de tarım sektöründeki bu kriz, Türkiye’nin tarım politikaları açısından önemli dersler barındırıyor. Türkiye de benzer şekilde tarım girdi maliyetleri ve ihracat darboğazlarıyla mücadele ederken, ABD’nin sübvansiyon odaklı çözümlerinin sürdürülemez olduğu görülüyor. Ayrıca, ABD-Çin ticaret savaşı, Türkiye’nin tarım ürünleri için yeni pazarlar bulmasını kolaylaştırabilir. Ancak, küresel gıda fiyatlarındaki oynaklık, Türkiye’nin enflasyonla mücadelesini zorlaştırabilir. Bu gelişme, Türkiye’nin tarımda yapısal reformları hızlandırması gerektiğini ortaya koyuyor.
