Chicago, 400.000'den fazla kurşun su hizmet hattıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde en fazla kurşun boruya sahip şehir konumunda. Ancak bu boruları değiştirme maliyeti, diğer şehirlere kıyasla katbekat daha yüksek. Inside Climate News, Grist ve WBEZ ortaklığıyla hazırlanan habere göre, şehir her bir hattı değiştirmek için ortalama 15.000 dolar harcarken, benzer büyüklükteki diğer şehirlerde bu maliyet 5.000 dolar civarında. Peki bu fark nereden kaynaklanıyor?
Arka Plan: Kurşun Boru Krizinin Boyutları
Chicago'da kurşun boruların büyük kısmı 20. yüzyılın başlarında döşendi ve bugün hala kullanımda. Kurşun, içme suyuna karışarak özellikle çocuklarda nörolojik hasarlara yol açabiliyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), kurşun seviyelerini düşürmek için 2024 yılında yeni düzenlemeler getirdi. Ancak Chicago, boru değişim programını yavaş ilerletiyor. 2022'de sadece 500 hattı değiştiren şehir, mevcut hızla tüm hatların yenilenmesinin 800 yıl süreceğini belirtiyor.
Maliyetlerin yüksek olmasının başlıca nedenleri arasında şehrin eski altyapısı, yoğun nüfus ve karmaşık izin süreçleri yer alıyor. Ayrıca Chicago, boruları değiştirirken ev sahiplerinden de maddi katkı talep ediyor; bu da düşük gelirli mahallelerde değişimi yavaşlatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Kurşun boru sorunu sadece Chicago'ya özgü değil. ABD genelinde 9 milyondan fazla kurşun hattı bulunuyor. Biden yönetimi, 15 milyar dolarlık bir fonla bu hatların değiştirilmesini hedefliyor. Ancak Chicago, federal fonlara rağmen yüksek maliyetlerle boğuşuyor. Şehir yetkilileri, işçilik maliyetleri ve lojistik engeller nedeniyle projenin yavaş ilerlediğini kabul ediyor. Küresel ölçekte, kurşun boru değişimi gelişmiş ülkelerde bile büyük bir altyapı sorunu olarak karşımıza çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü, kurşuna maruz kalmanın sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor ve bu tür altyapı yatırımlarının önemini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de özellikle eski binalarda kurşun borular bulunabiliyor ve içme suyu kalitesi zaman zaman tartışma konusu oluyor. Bu haber, Türkiye'deki altyapı yatırımlarının önemini bir kez daha hatırlatıyor. Özellikle büyükşehirlerde su şebekelerinin yenilenmesi, halk sağlığı açısından kritik. Ayrıca, maliyetlerin yönetimi konusunda Chicago deneyimi, Türk belediyelerine fonların etkin kullanımı ve planlama açısından dersler sunabilir. Küresel ısınma ve su kıtlığı riskleriyle birlikte, altyapı dayanıklılığı Türkiye için stratejik bir öncelik haline geliyor.
