İngiltere merkezli tüketici kuruluşu Which? tarafından yapılan bir araştırma, Amazon ve TikTok Shop gibi popüler çevrimiçi pazaryerlerinde, daha önce güvenlik uyarısı yayımlanmış düzinelerce bebek ürününün hâlâ satıldığını ortaya koydu. Araştırmada, bebek yastıkları, uyku tulumları ve besleyiciler gibi ürünlerin, ilgili güvenlik bildirimlerine rağmen tüketicilere sunulduğu tespit edildi. Which?, bu durumun bebekler için ciddi sağlık riskleri oluşturduğunu belirterek, yetkilileri ve platformları acil önlem almaya çağırdı.
Güvenlik uyarılarına rağmen satışta
Which? araştırmacıları, İngiltere'deki ürün güvenliği düzenleyicisi Office for Product Safety and Standards (OPSS) tarafından yayımlanan güvenlik uyarıları listesini taradı. Bu listede yer alan ürünlerin bir kısmının, uyarılara rağmen büyük çevrimiçi platformlarda satılmaya devam ettiğini belirledi. Araştırma kapsamında incelenen ürünler arasında, boğulma riski taşıyan yastıklar, hava akışını engelleyen uyku tulumları ve kimyasal madde sızıntısı yapabilecek besleyiciler yer alıyor.
Araştırmacılar, bu ürünlerin genellikle üçüncü taraf satıcılar tarafından listelendiğini ve platformların denetim mekanizmalarının yetersiz kaldığını vurguladı. Örneğin, bir bebek yastığı modeli, OPSS tarafından 'ciddi risk' olarak sınıflandırılmasına rağmen Amazon İngiltere'de hâlâ satılıyordu. Which?, bu durumun tüketicilerin yanıltılmasına ve bebeklerin tehlikeye atılmasına yol açtığını ifade etti.
Kuruluş, platformların güvenlik uyarılarını otomatik olarak tarayıp bu ürünleri kaldıracak sistemler kurması gerektiğini savunuyor. Ayrıca, OPSS'nin bu tür ürünlerin satışını engellemek için daha etkin bir şekilde müdahale etmesi çağrısında bulunuyor.
Küresel boyut ve yasal sorumluluk
Bu sorun yalnızca İngiltere ile sınırlı değil. Dünyanın dört bir yanındaki çevrimiçi pazaryerleri, benzer güvenlik açıklarıyla karşı karşıya. ABD'de Tüketici Ürün Güvenliği Komisyonu (CPSC) ve Avrupa Birliği'nde RAPEX sistemi, güvensiz ürünleri tespit edip uyarı yayımlıyor; ancak bu uyarıların çevrimiçi satışa yansıması genellikle gecikmeli oluyor. TikTok Shop gibi yeni nesil sosyal ticaret platformları ise henüz yeterli denetim mekanizmasına sahip değil.
Uzmanlar, çevrimiçi pazaryerlerinin 'aracı' statüsünün ötesine geçerek, ürün güvenliğinden doğrudan sorumlu tutulması gerektiğini belirtiyor. AB'nin Dijital Hizmetler Yasası ve İngiltere'nin Çevrimiçi Güvenlik Yasası gibi düzenlemeler, bu sorumluluğu netleştirmeyi hedefliyor ancak uygulama yetersiz kalabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çevrimiçi alışveriş hacmi hızla büyürken, bebek ürünleri gibi hassas kategorilerde güvenlik denetimlerinin önemi artıyor. Trendyol, Hepsiburada ve Amazon Türkiye gibi platformlar, üçüncü taraf satıcıların ürünlerini daha sıkı denetlemeli. Ticaret Bakanlığı ve Türk Standartları Enstitüsü'nün, OPSS ve RAPEX gibi uluslararası uyarı sistemlerini takip ederek, güvensiz ürünlerin Türkiye'ye girişini engellemesi, hem tüketici sağlığı hem de yerli üretimin itibarı açısından kritik önem taşıyor. Bu haber, Türk tüketicilerin bilinçlenmesi ve platformların sorumluluk üstlenmesi için bir fırsat sunuyor.
