ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) ve Uganda'da kontrol altına alınamayan Ebola salgınına karşı müdahale düzeyini en yüksek seviyeye yükselttiğini Cuma günü duyurdu. CDC yetkilileri, acil durum operasyon merkezini 1. seviyeye çıkardıklarını belirterek, bunun kurumun en üst düzey alarmı olduğunu vurguladı. Salgının, DRC'nin doğusundaki Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde yoğunlaştığı, son haftalarda Uganda sınırına da sıçradığı bildirildi. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre, 2018 Ağustos ayında başlayan salgında şu ana kadar 2.200'den fazla vaka tespit edilirken, 1.500'e yakın kişi hayatını kaybetti. Hastalık, özellikle çatışma bölgelerindeki güvenlik sorunları ve toplumsal direnç nedeniyle kontrol altına alınamıyor.
Salgının arka planı ve zorluklar
CDC Direktörü Dr. Robert Redfield, yaptığı açıklamada, "Müdahale düzeyini yükseltmek, bu salgının aciliyetini, ölçeğini ve potansiyel yayılma riskini yansıtıyor" dedi. CDC, daha önce salgına 2. seviyede (yani orta düzeyde) müdahale ediyordu. Yeni karar, kurumun insan kaynağı, lojistik ve finansal desteğini önemli ölçüde artırmasına olanak tanıyacak. CDC, halihazırda DRC ve Uganda'da 60'tan fazla çalışanıyla saha çalışmaları yürütüyor. Ancak salgın, bölgedeki silahlı grupların varlığı, sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar ve halkın aşı karşıtlığı gibi nedenlerle kontrol altına alınamıyor. Mayıs ayında, iki sağlık çalışanı DRC'de saldırıya uğramış ve öldürülmüştü. Ayrıca, Ebola tedavi merkezlerine yönelik baskınlar da devam ediyor.
Küresel boyut ve bölgesel riskler
Ebola virüsü, yüksek ateş, iç kanama ve organ yetmezliğine yol açan oldukça bulaşıcı bir hastalık. Virüsün yayılmasını önlemek için sıkı karantina önlemleri ve temas takibi kritik önem taşıyor. DRC sağlık bakanlığı, 400 binden fazla kişinin aşılandığını ancak bunun yeterli olmadığını belirtiyor. Uganda'da ise Haziran başında ilk Ebola vakası tespit edildiğinden beri 3 kişi hayatını kaybetti. Uganda hükümeti, sınır kontrollerini artırdı ve Sağlık Bakanlığı acil durum ilan etti. Komşu ülkeler Ruanda, Güney Sudan ve Burundi de alarm durumuna geçti. Dünya Sağlık Örgütü, salgını "uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu" olarak sınıflandırmıştı ancak bu statü, kısıtlı küresel müdahale nedeniyle eleştiriliyor. CDC'nin kararının, diğer ülkeleri de daha etkin önlemler almaya teşvik etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ebola salgını, doğrudan Türkiye sınırlarına yakın olmasa da, küresel sağlık güvenliği ve uluslararası seyahat akışı nedeniyle dolaylı risk oluşturuyor. Türkiye, Afrika'da artan ekonomik ve diplomatik varlığı nedeniyle salgının yayılımını yakından takip etmeli. DRC ve Uganda ile doğrudan ticari ilişkiler sınırlı olsa da, Türk vatandaşlarının bölgede bulunması veya Türk Hava Yolları'nın Afrika uçuşları, sınırlı da olsa bir bulaşma riski yaratabilir. Sağlık Bakanlığı'nın havalimanlarında tarama önlemlerini artırması ve olası vakalara karşı hazırlıklı olması önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'daki insani yardım faaliyetleri kapsamında, salgınla mücadele eden ülkelere tıbbi malzeme desteği sağlaması, bölgesel işbirliği açısından değerlendirilebilir.
