Canterbury Başpiskoposu Justin Welby, İngiltere Kilisesi'nin 1950'lerden 1980'lere kadar İngiltere ve Galler'de bekâr kadın ve kızlardan alınan on binlerce bebeğin zorla evlat edindirilmesindeki rolü nedeniyle resmî özür diledi. Welby, kilisenin bu dönemdeki uygulamalarının "derin bir utanç ve pişmanlık" kaynağı olduğunu belirterek, mağdurlardan ve ailelerinden af diledi. Özür, kilise tarafından yayımlanan bağımsız bir raporun ardından geldi; raporda, kiliseye bağlı kurumların evlilik dışı doğumları "utanç verici" olarak nitelendirip anneleri bebeklerini vermeye zorladığı, hatta baskı ve tehdit kullandığı belirtildi.
Uzun Süredir Gizlenen Gerçekler
Rapora göre, 1950-1980 yılları arasında yalnızca İngiltere ve Galler'de en az 185 bin bebek bekâr annelerden alınarak evlatlık verildi. Bu uygulamalar, dönemin toplumsal baskıları ve kilisenin ahlaki değerleriyle şekillendi. Pek çok genç kadın, ailelerinden ve toplumdan dışlanma korkusuyla sessiz kalmaya zorlandı. Kilise yetkilileri, anneleri bebeklerini imzalamaya ikna etmek için sık sık "çocuğun en iyisi" argümanını kullandı. O dönemde evlilik dışı doğumların "günah" olarak görülmesi, kilisenin bu tür uygulamaları meşrulaştırmasına yol açtı. Welby, bugün itibarıyla bu tutumun "kabul edilemez" olduğunu vurguladı.
Bağımsız raporda, kilise yöneticilerinin annelere bebeklerini vermeleri için baskı yaptığı, hatta bazı durumlarda imzaların zorla alındığı belirtildi. Anneler, çocuklarına veda etme fırsatı bile bulamadı. Uygulamaların sonucunda binlerce kadın psikolojik travma yaşarken, evlatlık verilen çocuklar da kimlik bunalımı ve aidiyet sorunlarıyla mücadele etti. Welby, özrünün yanı sıra kilisenin bu mağdurlara tazminat ödemesi ve destek hizmetleri sunması gerektiğini de ifade etti.
Kilise ve Toplumun Yüzleşmesi
Bu özür, İngiltere Kilisesi'nin tarihsel sorumluluklarıyla yüzleşme çabalarının bir parçası. Geçmişte çocuk istismarı skandalları ve diğer toplumsal problemlerle gündeme gelen kilise, bu kez de zorla evlat edindirme uygulamalarıyla sarsılıyor. Rapora tepki gösteren mağdur grupları, özrü olumlu karşılarken, somut adımlar beklediklerini belirtiyor. İngiltere'de bu konu, özellikle 2010'lardan itibaren medya ve sivil toplum kuruluşlarının çabalarıyla gündeme gelmişti. Hükümet de konuyla ilgili bir soruşturma başlatmıştı.
Uzmanlar, bu tür uygulamaların sadece İngiltere'ye özgü olmadığını, birçok ülkede benzer vakaların yaşandığını belirtiyor. Kilisenin özrü, diğer kurumlar için de emsal teşkil edebilir. Welby'nin açıklaması, uluslararası kamuoyunda yankı buldu. Özellikle İrlanda ve Avustralya gibi ülkelerde de benzer uygulamaların yaşandığı biliniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de doğrudan bir yansıma bulmasa da, uluslararası hukuk ve insan hakları bağlamında önem taşıyor. Türkiye'nin de tarihsel olarak benzer uygulamalara maruz kalan ülkelerle dayanışma içinde olması, uluslararası alandaki itibarını güçlendirebilir. Ayrıca, kilise gibi güçlü kurumların geçmiş hatalarıyla yüzleşmesi, Türkiye'deki sivil toplum örgütlerine de ilham verebilir. Küresel ölçekte ise bu özür, kurumsal sorumluluk ve toplumsal hafıza konularında farkındalık yaratıyor. Türkiye, insan hakları ihlallerine karşı duyarlılığını artırarak bu tür küresel tartışmalara katkıda bulunabilir.
