İngiltere'de şehir planlaması ve bölgesel kalkınma alanında önemli bir tartışma yaşanıyor. Londra'nın finans merkezi Canary Wharf'ın başarısı, Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın yeni bölgesel stratejisine ilham kaynağı olabilir. Ancak uzmanlar, tek bir amaca hizmet eden bölgelerin yerine, iş, konut, kültür ve eğlenceyi bir arada sunan karma kullanımlı alanların çok daha başarılı olduğunu vurguluyor. Bu yaklaşım, yalnızca ekonomik büyümeyi değil, aynı zamanda sosyal sürdürülebilirliği de beraberinde getiriyor. Burnham'ın bölgesel kalkınma planları, bu dersleri dikkate alarak şekilleniyor.
Gelişmenin arka planı
Canary Wharf, 1980'lerde Londra'nın Doğu Yakası'nda eski liman bölgesinde inşa edilen ve bugün binlerce finans şirketine ev sahipliği yapan devasa bir iş merkezi. Ancak yıllar içinde ortaya çıkan sorunlar, bu tür tek kullanımlı alanların sınırlarını gösterdi. Akşam saatlerinde ve hafta sonlarında neredeyse ıssızlaşan bölge, ziyaretçiler için güvenlik endişeleri yaratıyor ve yerel ekonomiye yeterince katkı sağlamıyor. Uzmanlar, iş yerlerinin yanına konutlar, kültürel mekanlar, restoranlar ve yeşil alanlar eklenmesinin, bölgeyi 7/24 canlı tuttuğunu ve uzun vadede daha dirençli bir ekonomik yapı oluşturduğunu belirtiyor.
Andy Burnham, Manchester ve çevresindeki bölgeleri kapsayan "Büyük Manchester" için hazırladığı vizyonunda, Canary Wharf'ın başarısız yönlerinden ders çıkarmayı hedefliyor. Burnham, özellikle Salford ve Trafford Park gibi sanayi bölgelerinin dönüşümünde karma kullanımlı planlama ilkelerini benimsiyor. Bu bölgelerde ofis binalarının yanına uygun fiyatlı konutlar, üniversite kampüsleri, teknoloji merkezleri ve kültürel tesisler inşa edilmesi planlanıyor. Böylece çalışanlar işe yakın yaşayabilecek, bölge sürekli canlı kalacak ve toplu taşıma yatırımları daha verimli kullanılabilecek.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu tartışma yalnızca İngiltere'ye özgü değil; dünya genelinde şehir planlamacıları, pandemi sonrası değişen çalışma alışkanlıklarıyla birlikte benzer sorunlarla karşı karşıya. Uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, merkezi iş bölgelerinin boşalmasına ve bu alanların yeniden düşünülmesine yol açtı. Örneğin, New York'taki Manhattan'ın ofis bölgeleri, Paris'teki La Défense ve Tokyo'daki iş merkezleri de benzer dönüşüm arayışlarında. Karma kullanımlı alanlar, hem ekonomik canlılığı hem de sosyal dayanıklılığı artırmanın anahtarı olarak görülüyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede daha az ulaşım ihtiyacı doğurduğu için karbon ayak izini azaltmada da önemli bir rol oynuyor.
Avrupa Birliği'nin bölgesel kalkınma fonları ve OECD'nin önerileri de benzer yönde; şehirlerin tek işlevli alanlar yerine yaşam kalitesini ön plana çıkaran bir planlamaya geçmesi teşvik ediliyor. Bu bağlamda, Manchester'ın atacağı adımlar yalnızca İngiltere için değil, Avrupa genelinde örnek teşkil edebilir. Özellikle sanayi devrimi sonrası dönüşüm yaşamış diğer kentler için bu deneyim, kapsamlı bir laboratuvar işlevi görebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer tek kullanımlı alanlar, özellikle büyük şehirlerdeki organize sanayi bölgeleri ve yeni kurulan iş merkezleri için geçerli. İstanbul Finans Merkezi, Ankara'nın önemli kamu binaları veya İzmir'in sanayi bölgeleri, Canary Wharf'ın yaşadığı sorunlarla karşılaşma riski taşıyor. Bu örnek, Türk şehir planlamacılarına, yeni bölgeler geliştirilirken konut, sosyal donatı ve yeşil alanların entegre edilmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'nin deprem riski göz önüne alındığında, karma kullanımlı alanların afet sonrası müdahale ve toparlanma süreçlerini kolaylaştırabileceği de bir başka önemli açı. Bu nedenle, İngiltere'deki bu tartışma, Türkiye'deki kentsel dönüşüm projelerine de ışık tutabilir.
