Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaletindeki Büyük Kanyon Ulusal Parkı, son günlerde etkili olan şiddetli yağışların yol açtığı ani sel felaketiyle sarsıldı. Torrential downpours, popüler yürüyüş parkurlarını kullanılamaz hale getirirken, tarihi Phantom Ranch Lodge kabinlerini beş fit yüksekliğinde su altında bıraktı. Yetkililer, bölgede mahsur kalan onlarca ziyaretçinin tahliye edildiğini, can kaybı yaşanmadığını ancak maddi hasarın büyük olduğunu açıkladı.
Felaketin boyutları: Parkurlar kapalı, kabinler harap
Ulusal Park Servisi'nin (NPS) yaptığı açıklamaya göre, Büyük Kanyon'un popüler yürüyüş rotalarından Bright Angel Trail ve North Kaibab Trail, sel nedeniyle ağır hasar gördü. Özellikle Colorado Nehri kıyısındaki Phantom Ranch bölgesi, suların yükselmesiyle adeta göle döndü. 1922'de inşa edilen ve milli parkın en eski yapıları arasında yer alan tarihi kabinler, çamur ve moloz yığınlarıyla kaplandı. Park yetkilileri, bölgede elektrik ve içme suyu hatlarının da kesildiğini, altyapının yeniden tesis edilmesinin haftalar sürebileceğini belirtti.
Sel felaketi, beklenmedik bir anda gelen sağanak yağışların ardından Colorado Nehri'nin kollarından olan Bright Angel Creek'in taşmasıyla meydana geldi. Meteoroloji yetkilileri, bölgede saatte 25 milimetreyi aşan yağış düştüğünü, bu miktarın bölgenin yıllık ortalamasının önemli bir bölümüne tekabül ettiğini ifade etti. Ani sel uyarı sistemlerinin devreye girmesi sayesinde can kaybı yaşanmazken, bölgede kamp yapan yaklaşık 100 kişi helikopterlerle tahliye edildi.
Fırtınanın nedeni: İklim değişikliği mi?
Bilim insanları, Büyük Kanyon'da yaşanan bu tür ani sel vakalarının sıklığının ve şiddetinin artmasında iklim değişikliğinin etkili olduğunu vurguluyor. Colorado eyaletindeki Northern Arizona Üniversitesi'nden iklim bilimci Dr. Emily Jones, "Küresel ısınma, atmosferdeki nem miktarını artırıyor. Bu da daha yoğun ve ani sağanak yağışlara neden oluyor. Büyük Kanyon gibi kurak bölgelerde, bu durum toprak yapısı nedeniyle ani sellere dönüşüyor" dedi. Araştırmalar, bölgede son 50 yılda ani sel olaylarının sayısında belirgin bir artış olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkisiyle bu tür doğa olaylarının öngörülemez hale geldiğini ve ulusal parkların altyapısının bu yeni duruma hazırlıklı olması gerektiğini söylüyor. National Park Service, sel felaketinin ardından parkın kullanıma kapatılan bölgelerinde hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü, parkın yeniden ziyarete açılmasının aylar sürebileceğini açıkladı. Bu durum, bölge ekonomisini de olumsuz etkileyecek gibi görünüyor; zira Büyük Kanyon, yılda yaklaşık 6 milyon turist çekiyor.
Öte yandan, sel felaketi ABD'de altyapı yatırımlarının ve iklim değişikliğine uyumun önemini bir kez daha gündeme getirdi. Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA) bölgeye yardım ekipleri sevk ederken, Kongre'deki bazı temsilciler ulusal parkların iklim değişikliğine karşı dirençliliğini artırmak için ek bütçe ayrılmasını talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu felaket, iklim değişikliğinin sadece kıyı bölgelerini değil, iç kesimlerdeki ekosistemleri de tehdit ettiğini gösteren somut bir örnek. Türkiye, son yıllarda Batı Karadeniz ve Marmara'da yaşanan ani sellerin acı deneyimine sahip. Büyük Kanyon'daki sel, altyapı planlamasında iklim değişikliği senaryolarının dikkate alınmasının ve erken uyarı sistemlerine yatırım yapılmasının önemini ortaya koyuyor. Küresel turizm açısından ise, doğal miras alanlarının korunmasının sadece çevresel değil, ekonomik bir zorunluluk olduğu görülüyor. Türkiye'nin turizm gelirlerini çeşitlendirmek ve sürdürülebilir turizm politikaları izlemek için bu tür afetlere karşı önlem alması kritik önem taşıyor.
