İngiltere'nin kuzeyindeki büyükşehir belediye başkanı Andy Burnham'ın, Başbakanlık ofisinin (No 10) bir bölümünü Manchester'a taşıma planı, ülkede ademi merkeziyetçilik tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. Greater Manchester Belediye Başkanı olan İşçi Partili Burnham, merkezi hükümetin Londra dışına açılması gerektiğini savunurken, bu hamlenin siyasi riskler taşıdığı belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Andy Burnham, uzun süredir İngiltere'nin kuzeyi ile güneyi arasındaki ekonomik ve siyasi dengesizliğe dikkat çekiyor. Manchester'da bir 'Kuzeyde No 10' kurulması fikri, ilk kez 2020 yılında pandemi döneminde gündeme gelmişti. Burnham, bu öneriyi merkezi hükümetin Londra dışındaki bölgelere daha fazla yetki devretmesi gerektiği yönündeki genel tutumunun bir parçası olarak sunuyor. Ancak eleştirmenler, bu planın sembolik olmaktan öteye geçemeyeceğini ve gerçek yetki devri sağlamadığı takdirde etkisiz kalacağını savunuyor.
Burnham'ın bu girişimi, aynı zamanda kendi siyasi geleceği açısından da risk taşıyor. İşçi Partisi içinde popüler bir figür olan Burnham, parti liderliği için aday olabileceği spekülasyonlarına neden oluyor. Planın başarısız olması veya yeterli desteği alamaması, onun siyasi kredibilitesine zarar verebilir. Öte yandan, başarılı olması durumunda merkezi hükümetin Londra dışına taşınması yönünde bir emsal teşkil edebilir.
Bölgesel veya küresel boyut
İngiltere'de ademi merkeziyetçilik, sadece Burnham'ın teklifiyle sınırlı değil. Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'da zaten var olan bölgesel hükümetler, yetki devrinin başarılı örnekleri olarak gösteriliyor. Ancak İngiltere'nin bölgeleri için benzer bir model henüz oluşturulabilmiş değil. Manchester gibi büyük şehirlerin Londra ile rekabet edebilmesi için daha fazla mali ve idari özerklik talep ediliyor. Küresel ölçekte bu durum, birçok ülkede görülen merkez-çevre çatışmasının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Londra'nın aşırı merkezileşmesi, ülkenin diğer bölgelerinde ekonomik durgunluğa ve siyasi memnuniyetsizliğe yol açıyor.
Burnham'ın planı, ayrıca Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasının ardından artan bölgesel eşitsizlikleri gidermeye yönelik bir çaba olarak da görülüyor. Brexit sonrası bazı bölgelerde ekonomik toparlanma yavaş seyrederken, büyük şehirler daha hızlı büyüme kaydetti. Bu dengesizlik, siyasi istikrarsızlığa yol açabilecek potansiyel bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye açısından bu gelişme, ademi merkeziyetçilik tartışmalarına ışık tutması bakımından önemli. Türkiye'de de İstanbul ve Ankara başta olmak üzere büyük şehirlerin diğer bölgelere göre ekonomik ve siyasi ağırlığı tartışma konusu. Burnham'ın planı, benzer dengesizlikler yaşayan ülkeler için bir model olabilir. Ancak doğrudan bir etki beklenmemeli; bu daha çok bölgesel kalkınma politikaları açısından bir referans noktası teşkil ediyor. Türkiye'nin kendi dinamikleri içinde, büyükşehir belediyelerinin yetkilerinin artırılması yönündeki adımlar, İngiltere'deki tartışmalarla paralellik gösterebilir.
