İngiltere Savunma Bakanı Andy Burnham'ın açıkladığı yeni askeri harcama planı, küresel istikrarsızlığın arttığı bir dönemde eleştirilerin odağında. Planın, mevcut risklere kıyasla yetersiz olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, 1930'lardaki savunma hatalarının tekrarlanabileceği konusunda uyarıyor. Plan, NATO taahhütlerini karşılama vaadiyle sunulsa da, bütçe kesintileri ve odak kaybı endişeleri artırıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Burnham, geçtiğimiz hafta Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada, 2030 yılına kadar savunma harcamalarının GSYİH'nın %2,5'ine çıkarılacağını duyurdu. Ancak bu hedef, mevcut %2,3'lük oranın kademeli olarak artırılmasını öngörüyor. Eleştirmenler, bu artışın enflasyon ve yeni tehditler karşısında eriyebileceğini savunuyor. Emekli Korgeneral Sir John Lorimer, planı 'kağıt üzerinde kalan bir taahhüt' olarak nitelendiriyor. Ayrıca, insansız hava araçlarına yapılacak yatırımların azaltılması, teknolojik gerileme endişelerine yol açıyor.
Planın bir diğer tartışmalı yönü, hızlı tepki kuvvetlerinin sayısının düşürülmesi. Bu, özellikle Doğu Avrupa'daki NATO müttefiklerini rahatsız ediyor. Polonya Savunma Bakanı Mariusz Błaszczak, 'İngiltere'nin caydırıcılık rolü zayıflıyor' uyarısında bulundu. Uzmanlar, 1930'larda İngiltere'nin Nazi Almanyası karşısında yetersiz savunma harcamalarının felakete yol açtığını hatırlatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'nin savunma politikasındaki bu değişiklik, ABD ve Avrupa arasında bir güç dengesi kaymasına neden olabilir. Washington, Avrupalı müttefiklerin daha fazla yük üstlenmesini beklerken, Londra'nın bütçe baskıları bu beklentiyi karşılamayı zorlaştırıyor. Özellikle Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı sürerken, NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi ihtiyacı artıyor. Bu bağlamda, İngiltere'nin savunma harcamalarındaki belirsizlik, ittifak içinde soru işaretleri yaratıyor.
Ekonomik boyuta bakıldığında, planın finanse edilmesi için vergi artışları veya başka alanlardan kesinti yapılması gündemde. Ancak hükümet, büyüme odaklı bir yaklaşım benimseyerek savunma harcamalarını artırmayı hedefliyor. Bu strateji, 1930'ların kemer sıkma politikalarının tekerrürü olarak görülüyor. O dönemde, savunmaya ayrılan kaynakların yetersizliği, İkinci Dünya Savaşı'na hazırlıksız yakalanmaya neden olmuştu. Bugün ise siber saldırılar, hibrit savaş ve iklim kaynaklı tehditler benzer bir hazırlıksızlık riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’nin savunma harcamalarındaki bu belirsizlik, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, ittifakın güney kanadında kritik bir rol oynarken, Londra’nın yetersiz katkısı yük paylaşımı tartışmalarını derinleştirebilir. Öte yandan, Türkiye’nin kendi savunma sanayisi atılımları ve SİHA’lardaki başarısı, bu tür küresel savunma açıklarını kapatmada örnek teşkil edebilir. Ancak ekonomik kriz ortamında Ankara’nın da benzer bütçe baskıları yaşadığı unutulmamalıdır. Kısacası, İngiltere’nin savunma politikası, Türkiye’nin ittifak içindeki sorumluluklarını ve fırsatlarını yeniden değerlendirmesine yol açabilir.
