İngiltere'de bir sonraki başbakan olmasına kesin gözüyle bakılan İşçi Partisi'nin önde gelen isimlerinden Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, ülkenin siyasi ve ekonomik güç dengesini kökten değiştirecek bir plan açıkladı. 'No 10 North' (Kuzeyin 10 Numara'sı) adını taşıyan bu kapsamlı yetki devri planı, Britanya'nın Londra merkezli yönetim anlayışına son vererek her posta kodunda eşit ve sürdürülebilir bir büyüme hedefliyor.
Planın Ayrıntıları ve Hedefleri
Burnham, planının 'her posta kodunda iyi büyüme' sağlayacağını belirtti. Plan, bölgelere daha fazla mali ve idari özerklik verilmesini, yerel yönetimlerin vergi toplama ve harcama yetkilerinin artırılmasını öngörüyor. Özellikle Kuzey İngiltere'nin sanayi sonrası dönüşümüne odaklanan plan, ulaşım altyapısı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yerelleştirilmesini içeriyor. Burnham'ın bu girişimi, ülkedeki bölgesel eşitsizlikleri giderme ve Londra'nın aşırı merkezileşmiş gücünü dağıtma vaadiyle dikkat çekiyor. Plan kapsamında, her bölgenin kendi ekonomik kalkınma stratejisini belirlemesi ve ulusal fonların daha adil dağıtılması hedefleniyor.
Küresel ve Ulusal Bağlam
Burnham'ın bu hamlesi, Brexit sonrası Britanya'nın yeniden yapılanma sürecinde kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. Pandemi ve enerji krizinin derinleştirdiği bölgesel farklılıklar, merkezi hükümete olan güveni sarsmış durumda. Uzmanlar, planın başarılı olması halinde İskandinav ülkelerindeki yerel yönetim modeline benzer bir yapının Britanya'da da uygulanabileceğini belirtiyor. Ancak eleştirmenler, bu tür bir yetki devrinin ulusal birliği zayıflatabileceği ve İskoçya, Galler gibi bölgelerde ayrılıkçı talepleri artırabileceği uyarısında bulunuyor. Yine de Burnham, mevcut merkeziyetçi sistemin sürdürülemez olduğunu ve değişimin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Birleşik Krallık'taki bu yetki devri tartışmaları, Türkiye'nin merkezi yönetim yapısı ve yerel yönetim reformları açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de büyükşehir belediyelerinin yetkilerinin artırılması ve bölgesel kalkınma ajansları gibi modeller tartışılırken, Burnham'ın 'No 10 North' planı başarılı olursa, yerel dinamikleri harekete geçiren ve merkezi yükü azaltan bir model olarak öne çıkabilir. Özellikle İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlerin aşırı yükünü dengelemek ve Anadolu kentlerinin potansiyelini ortaya çıkarmak için bu tür ademi merkeziyetçi yaklaşımlar, Türk politika yapıcıları için ilham verici olabilir. Ayrıca, Birleşik Krallık'ın bu alandaki deneyimi, Türkiye'nin AB üyelik sürecinde de referans olarak kullanılabilir.
