Eski İngiltere Savunma Kuvvetleri Komutanı Amiral Sir Tony Radakin, Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham’a yazdığı mektupta, İngiltere’nin Rus tehditlerine karşı caydırıcılığını sağlamak için savunma harcamalarının bir “Moskova testi”nden geçmesi gerektiğini belirtti. Radakin, mevcut harcama seviyelerinin “yetersiz” olduğunu ve Burnham’ın başbakan olması durumunda savunmaya ayrılan kaynakları artırması gerektiğini vurguladı. Bu çağrı, İngiltere’de artan jeopolitik gerilimler ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının Avrupa güvenlik mimarisine yönelik tehditleri bağlamında geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Mektup, Burnham’ın savunma politikalarına yönelik eleştirilerin odağında yer alıyor. Amiral Radakin, “Moskova testi”nin, bir ülkenin savunma kapasitesinin Rusya’nın askeri müdahalesine karşı koyup koyamayacağını ölçen bir kriter olduğunu açıkladı. “Şu anda İngiltere bu testi geçemiyor” diyen Radakin, ülkenin NATO taahhütlerini yerine getirmesi ve kendi topraklarını koruması için gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %3’ünü savunmaya ayırması gerektiğini ifade etti. Burnham ise daha önce savunma harcamalarının GSYH’nin %2,5’ine çıkarılmasını önermişti, ancak Radakin bunun yeterli olmayacağını söylüyor.
İngiltere, NATO’nun en büyük ikinci savunma bütçesine sahip olmasına rağmen, son yıllarda ordunun küçülmesi ve ekipman eksiklikleri nedeniyle eleştiriliyor. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa genelinde savunma harcamalarında artış yaşanırken, İngiltere’nin bu trendin gerisinde kaldığı belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu tartışma, sadece İngiltere’nin değil, tüm Avrupa’nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme çabalarının bir parçası. NATO’nun doğu kanadında artan askeri varlık, Baltık ülkeleri ve Polonya’nın savunma harcamalarını GSYH’nin %4’üne çıkarması, Avrupa’nın Rusya tehdidine karşı daha hazırlıklı olma isteğini gösteriyor. Ancak İngiltere’nin bu alandaki performansı, Brexit sonrası uluslararası itibarı ve ABD’nin Avrupa’ya dönük ilgisinin azalması riskiyle birleşince daha da kritik hale geliyor. Özellikle ABD’de olası bir başkanlık değişikliği, NATO’nun geleceğini belirsizleştirirken, İngiltere’nin Avrupa güvenliğinde daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’yi doğrudan etkilemese de NATO’nun iç dinamikleri ve savunma harcamaları konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip ve savunma harcamalarını GSYH’nin %2’sinin üzerinde tutma taahhüdünü yerine getiriyor. İngiltere’nin “Moskova testi” tartışması, NATO müttefikleri arasında yük paylaşımı konusundaki hassasiyetleri yeniden gündeme getirebilir. Ayrıca, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı ve Karadeniz’deki etkisi, Türkiye’nin güvenlik politikalarında savunma harcamalarının önemini artırıyor. Türkiye’nin, NATO içinde caydırıcılık ve savunma konularında aktif rolü, bu tür tartışmalarda pozisyonunu güçlendirebilir.
