Birleşik Krallık'ın bir sonraki başbakanı olması beklenen Andy Burnham'ın kıdemli danışmanı ve eski Maliye Bakanı Jim O'Neill, Whitehall'ın (İngiliz kamu yönetimi) ABD'ye aşırı odaklandığını ve bu durumun ülkenin dış politika önceliklerini çarpıttığını söyledi. O'Neill, ikinci Trump yönetiminin sivil hizmetler için bir 'uyanma çağrısı' olduğunu belirterek, İngiltere'nin küresel meselelerde daha bağımsız bir duruş sergilemesi gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Jim O'Neill, 2001-2005 yılları arasında Maliye Bakanlığı görevini yürütmüş ve 'BRIC' (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin) terimini icat eden ekonomist olarak tanınmaktadır. Şu anda Manchester Belediye Başkanı ve İşçi Partisi'nin yükselen yıldızı Andy Burnham'a danışmanlık yapmaktadır. O'Neill, Bloomberg ile yaptığı bir söyleşide, 'Whitehall'ın ABD'ye olan takıntısı, İngiltere'nin diğer bölgelerle, özellikle Avrupa ve Asya ile ilişkilerini ihmal etmesine yol açıyor' ifadelerini kullandı.
O'Neill, ikinci Trump yönetiminin İngiliz diplomatlar ve bürokratlar için bir 'uyanma çağrısı' olduğunu çünkü Washington'un müttefiklerine karşı bile öngörülemez bir tutum sergilediğini belirtti. 'Amerika'nın önceliklerinin her zaman İngiltere'ninkilerle örtüşmediğini gördük. Bu nedenle Londra'nın kendi çıkarlarını daha net tanımlaması ve gerektiğinde bağımsız hareket etmesi gerekiyor' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
O'Neill'in yorumları, İngiltere'nin Brexit sonrası dış politika arayışları bağlamında önem taşımaktadır. Birleşik Krallık, AB'den ayrıldıktan sonra küresel bir rol bulma çabasında, ABD ile özel ilişkisini korumaya çalışırken aynı zamanda Hint-Pasifik bölgesine yönelmiştir. Ancak eleştirmenler, İngiltere'nin Çin ve diğer yükselen güçlerle ilişkilerini geliştirme konusunda yeterince adım atmadığını savunuyor.
Bu tartışma, Avrupa genelinde ABD'ye bağımlılığın sorgulandığı bir döneme denk geliyor. Fransa, Almanya gibi ülkeler de stratejik özerklik kavramını gündeme getirirken, O'Neill'in sözleri İngiltere'nin de bu eğilime katılması gerektiğine işaret ediyor. Özellikle ticaret, güvenlik ve iklim değişikliği gibi konularda daha dengeli bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin ABD'ye olan bağımlılığını azaltma ve daha bağımsız bir dış politika izleme ihtimali, Türkiye için de önemli fırsatlar ve zorluklar barındırmaktadır. Türkiye, Brexit sonrası İngiltere ile ticari ve siyasi ilişkilerini geliştirmeye çalışırken, Londra'nın Avrupa ve Asya ile daha dengeli ilişkiler kurması Ankara'nın lehine olabilir. Ancak İngiltere'nin ABD'den bağımsız hareket etmesi, özellikle Doğu Akdeniz ve Suriye gibi konularda Türkiye'nin çıkarlarıyla çatışabilecek adımlar atmasına da yol açabilir. Bu nedenle Ankara'nın, İngiltere'deki bu tartışmaları yakından izlemesi ve olası senaryolara karşı hazırlıklı olması önem taşımaktadır.
