Batı Afrika ülkesi Burkina Faso, gözlemcilere göre Çin yapımı Sky Dragon 30 karadan havaya füze sistemini test etti. Burkina Faso Devlet Başkanlığı tarafından Salı günü yayınlanan görüntülerde, sistemin ateşlendiği anlar yer aldı. Bu gelişme, Çinli askeri ekipman üreticilerinin Sahel'in kalbinde yer alan ülkeye nüfuz etme çabalarının son göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Sky Dragon 30, Çin devlet savunma şirketi tarafından geliştirilen kısa ve orta menzilli bir hava savunma füze sistemidir. Sistem, insansız hava araçları, helikopterler ve alçak irtifada uçan uçaklara karşı etkili olacak şekilde tasarlanmıştır. Burkina Faso'nun bu sistemi test etmesi, ülkenin hava savunma kapasitesini güçlendirme yönünde attığı somut bir adım olarak öne çıkıyor. Burkina Faso, son yıllarda güvenlik güçlerini modernize etmek için çeşitli ülkelerden silah tedarik etme arayışını hızlandırmıştı. Ancak bu kez tercih edilen tedarikçinin Çin olması, Batı Afrika'daki jeopolitik dengelerin değiştiğine işaret ediyor.
Burkina Faso, 2022'deki askeri darbenin ardından Batılı ülkelerle olan askeri işbirliğini önemli ölçüde azalttı. Özellikle Fransa ile savunma anlaşmaları askıya alındı ve Fransız askerleri ülkeden çekildi. Bu boşluk, Rusya ve Çin gibi ülkelerin bölgede etkisini artırmasına zemin hazırladı. Burkina Faso'nun yanı sıra komşu Mali ve Nijer'de de benzer bir yönelim gözlemleniyor. Bu üç ülke, 2023'te Sahel Devletleri İttifakı'nı kurarak Batı'dan uzaklaşan ortak bir güvenlik politikası izlemeye başladı.
Çin'in Sky Dragon 30 füzesini Burkina Faso'ya satması, Pekin'in Afrika'daki askeri ihracatını çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Çin, son yirmi yılda Afrika kıtasına yaptığı silah satışlarını istikrarlı bir şekilde artırdı. Özellikle insansız hava araçları, hava savunma sistemleri ve hafif silahlar konusunda Çinli üreticiler, fiyat avantajı ve hızlı teslimat gibi faktörlerle tercih ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Burkina Faso'nun Çin yapımı hava savunma sistemini test etmesi, yalnızca ikili bir savunma işbirliği meselesi değil. Bu gelişme, Sahel bölgesinde Batılı güçlerin azalan etkisi ile Rusya ve Çin'in yükselen nüfuzu arasındaki rekabetin bir yansıması. Fransa'nın bölgeden çekilmesinin ardından Rusya, Wagner Grubu üzerinden askeri danışmanlık ve güvenlik hizmeti sağlarken, Çin daha çok ekipman tedariki ve altyapı yatırımlarıyla varlığını sürdürüyor.
Burkina Faso, Mali ve Nijer'in oluşturduğu Sahel Devletleri İttifakı, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu'ndan (ECOWAS) ayrılma sürecini de başlatmış durumda. Bu ülkeler, egemenliklerini güçlendirmek ve dış müdahaleleri azaltmak adına yeni ortaklıklar arıyor. Çin'in bu süreçteki rolü, yalnızca silah tedarikiyle sınırlı değil; aynı zamanda madencilik, enerji ve altyapı yatırımlarıyla da derinleşiyor.
Sky Dragon 30 testi, Çin'in Afrika'daki askeri varlığını meşrulaştırma ve bölgesel güvenlik mimarisinde kendine yer edinme çabasının bir göstergesi. Batılı ülkelerin insan hakları ve demokrasi koşullarına bağlı silah satışlarına karşılık Çin, siyasi ön koşul aramadan tedarik sağlıyor. Bu durum, darbe sonrası yönetimler için cazip bir alternatif oluşturuyor.
Öte yandan, Burkina Faso'nun hava savunma kapasitesini güçlendirmesi, ülke içindeki silahlı gruplara karşı mücadelede kısa vadede somut bir üstünlük sağlamayabilir. Çünkü cihatçı örgütler genellikle hava unsuru kullanmıyor. Dolayısıyla bu sistemin asıl caydırıcılığı, olası dış müdahalelere veya bölgesel rakiplere karşı bir denge unsuru olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burkina Faso'nun Çin yapımı hava savunma sistemi tedarik etmesi, Türkiye'nin Afrika'daki savunma sanayii ihracatı açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Afrika ülkelerine İHA, zırhlı araç ve hafif silah satışında önemli mesafe kat etti. Ancak Çin'in siyasi koşulsuz tedarik modeli, Türk ürünleriyle rekabette fiyat ve hız avantajı yaratıyor. Sahel'de istikrarsızlığın sürmesi, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik açılımlarını da risk altına alabilir. Ayrıca Çin'in bölgedeki askeri nüfuz artışı, NATO müttefiki Türkiye için uzun vadede stratejik bir denge sorunu oluşturabilir.
