Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Orta Doğu'da tırmanan savaşın yeni bölünmelere yol açma riski taşıdığı bir dönemde, Yeni Delhi'de BRICS zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in katılımıyla gerçekleşecek zirve, küresel ekonominin yüzde 25'ini ve dünya nüfusunun yüzde 40'ını temsil eden beş ülkeyi bir araya getiriyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında İran savaşının yarattığı jeopolitik gerilim, enerji güvenliği ve ticaret iş birliği yer alıyor.
BRICS'in Genişleyen Rolü ve Zirve Gündemi
BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) 2009'dan bu yana gelişmekte olan ekonomilerin sesi olmayı hedefliyor. Zirveye bu yıl Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi yeni üyeler de katılıyor. Hindistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, zirvede "küresel yönetişim reformu, terörle mücadele ve iklim finansmanı" gibi konular ele alınacak. Ancak İran'ın İsrail ile yaşadığı çatışmanın derinleşmesi, zirvenin ana eksenini değiştirebilir. Batılı ülkelerin İran'a yönelik yaptırımları ve olası askeri müdahale tartışmaları, BRICS içinde farklı pozisyonları su yüzüne çıkarabilir.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in zirvede merkezi bir rol oynaması bekleniyor. Xi, son aylarda İran ile ilişkileri güçlendirirken, Suudi Arabistan ile de yakınlaşma sinyalleri veriyor. Uzmanlar, Xi'nin BRICS platformunu kullanarak ABD liderliğindeki Batı ittifakına karşı bir denge unsuru oluşturmaya çalışacağını belirtiyor. Hindistan ise hem Çin ile sınır anlaşmazlıklarını yönetmeye hem de Rusya ile geleneksel bağlarını korumaya çalışıyor. Modi'nin zirvede Xi ile ikili görüşme yapması da bekleniyor; bu görüşme, 2020'deki Galwan Vadisi çatışması sonrası donan ilişkilerde bir yumuşama işareti olarak yorumlanabilir.
İran Savaşı ve Ekonomik Yansımaları
Orta Doğu'da İran'ın desteklediği gruplarla İsrail arasındaki çatışmalar, küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor. Brent petrol fiyatı son bir ayda yüzde 12 artarak varil başına 95 doları aştı. Bu durum, enerji ithalatına bağımlı ülkeler için maliyetleri artırırken, BRICS üyeleri arasında enerji iş birliği arayışlarını hızlandırıyor. Rusya ve İran'a uygulanan yaptırımlar, BRICS ülkelerinin alternatif ödeme sistemleri geliştirme çabalarını da gündeme getiriyor. Zirvede, yerel para birimleriyle ticaretin yaygınlaştırılması ve BRICS bankasının (Yeni Kalkınma Bankası) sermayesinin artırılması gibi konular masada olacak.
Türkiye, BRICS ile ilişkilerini geliştirme konusunda istekli bir ülke olarak öne çıkıyor. Son yıllarda BRICS+ formatına ilgi duyan Türkiye, hem Batı ile bağlarını koruyup hem de alternatif platformlarda yer almayı hedefliyor. Ancak İran savaşının yarattığı istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından risk oluşturuyor. Zirvede alınacak kararlar, Türkiye'nin bölgesel pozisyonunu da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS zirvesi, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzenindeki yerini sağlamlaştırma fırsatı sunuyor. İran savaşının derinleşmesi, Türkiye'nin enerji ithalatı ve bölgesel güvenliği için ciddi riskler taşıyor. Zirvede enerji iş birliği ve yerel para birimleriyle ticaret gibi konuların öne çıkması, Türkiye'nin ekonomik çıkarlarıyla örtüşebilir. Ayrıca, Türkiye'nin BRICS ile diyalogunu güçlendirmesi, Batı ile ilişkilerinde denge unsuru olarak kullanılabilir. Ancak İran ve Rusya'ya yönelik yaptırımların sıkılaşması, Türkiye'nin diplomatik manevra alanını daraltabilir. Zirve sonuç bildirgesi, Türkiye'nin bölgesel stratejileri için önemli ipuçları verecek.
