BRICS ülkelerinin 11 üyesinin liderleri, cumartesi günü Yeni Delhi'de bir araya gelerek ekonomik işbirliğini genişletmeyi ve yükselen güçlerin küresel işlerde daha fazla rol oynamasını sağlamayı hedefliyor. Zirve, Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşların gölgesinde gerçekleşiyor ve grubun birliğini koruma kapasitesini test ediyor. Hindistan'ın başkentinde düzenlenen toplantı, Batı'nın etkisine karşı alternatif bir blok oluşturma çabalarının son halkası olarak görülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
BRICS, orijinal olarak Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın baş harflerinden oluşuyordu. 2024'te gruba Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin katılmasıyla 11 üyeli bir yapıya dönüştü. Bu genişleme, grubun küresel ekonomik ve siyasi ağırlığını artırma amacını yansıtıyor. Ancak, üyeler arasındaki derin görüş ayrılıkları, ortak bir duruş sergilemeyi zorlaştırıyor. Özellikle Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı ve İran'ın Orta Doğu'daki rolleri, bazı üyeler için rahatsızlık kaynağı.
Zirvenin ana gündem maddeleri arasında ticaret ve yatırım anlaşmaları, yerel para birimleriyle ticaretin artırılması ve uluslararası kurumlarda reform çağrıları yer alıyor. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, ev sahibi olarak, grubun "küresel Güney"in sesi olma vizyonunu vurgulayacak. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de zirveye katılması bekleniyor. Putin, Ukrayna savaşı nedeniyle Batı'nın yaptırımlarına maruz kalırken, BRICS platformunu kendine destek aramak için kullanabilir.
Uzmanlar, BRICS'in ortak bir bildiri yayınlamasının muhtemel olduğunu, ancak Ukrayna ve İran konularında somut adımlar atılmasının zor olduğunu belirtiyor. Grubun ekonomik gücü büyük olsa da, siyasi birlik sağlanamıyor. Örneğin, Hindistan ve Çin arasındaki sınır anlaşmazlıkları ve ticaret savaşları, işbirliğini gölgeliyor. Brezilya ve Güney Afrika ise Batı ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS zirvesi, küresel yönetişimde bir dönüm noktası olabilir. Grup, Dünya Bankası ve IMF gibi kurumlarda daha fazla söz sahibi olmak istiyor. Ayrıca, alternatif ödeme sistemleri ve kalkınma bankası aracılığıyla Batı'nın finansal hakimiyetine meydan okuyor. Ancak, bu hedeflere ulaşmak için üyeler arasında güven ve işbirliği şart.
Ukrayna savaşı, BRICS içinde bir çıkmaz yaratıyor. Rusya, savaşı meşrulaştırmak için BRICS'i kullanırken, diğer üyeler tarafsız kalmayı tercih ediyor. İran'ın varlığı ise, Orta Doğu'da gerilimi artırabilir. Batı, BRICS'i "otoriter rejimler kulübü" olarak eleştiriyor. Yine de, grubun ekonomik potansiyeli, özellikle enerji ve ticaret alanlarında, küresel dengeyi değiştirebilir.
Zirve sonrası yayınlanacak bildiri, muhtemelen ekonomik işbirliği ve çok kutupluluk vurgusu yapacak, ancak savaşlara dair net bir duruş sergilemeyecek. Bu da, BRICS'in etkinliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile yakından ilgileniyor. NATO üyesi olarak Batı ile bağlarını korurken, BRICS ülkeleriyle ekonomik işbirliğini artırma arayışında. 2024'te BRICS'e katılım başvurusu yaptığı iddia edilen Türkiye, bu platformu Batı'ya karşı bir denge unsuru olarak görebilir. Zirvede alınacak kararlar, Türkiye'nin enerji ithalatı ve ticaret yolları açısından önemli. Özellikle İran ve Rusya ile ilişkiler, Türkiye'nin enerji güvenliğini etkiliyor. Ayrıca, BRICS'in alternatif finansal sistemleri, Türkiye'nin dolar bağımlılığını azaltma hedefleriyle örtüşebilir. Ancak, grubun iç bölünmüşlüğü, Türkiye için risk oluşturuyor. Türkiye'nin denge politikası, BRICS içindeki gerilimlerden olumsuz etkilenebilir.
