Porto Alegre'de yaşayanlar, 2022'de bölgeyi vuran ve tarihin en yıkıcı sellerinden biri olarak kayıtlara geçen felaketin izlerini silmeye çalışırken, meteorologlar uyarıyor: Yeni bir El Nino döngüsü, bu yıl aşırı yağışları beraberinde getirebilir. Güney Brezilya toplulukları, 2022'de onlarca kişinin ölümüne ve milyarlarca dolarlık hasara yol açan sellerin ardından yeniden inşa sürecinde. Ancak bilim insanları, El Nino'nun bu yıl özellikle şiddetli olabileceğini ve Rio Grande do Sul gibi eyaletlerde kuraklık veya sel riskini artırabileceğini belirtiyor. Porto Alegre'deki belediye yetkilileri, dere yataklarını temizliyor, drenaj sistemlerini güçlendiriyor ve erken uyarı sistemlerini devreye sokuyor. Halk ise 2022 felaketinin travmasıyla, yağmurun her damlasında tedirgin oluyor.
El Nino ve Brezilya İklimi
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun tropikal bölgelerinde deniz suyu sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla oluşan bir iklim döngüsü. Bu durum, küresel hava koşullarını etkileyerek bazı bölgelerde kuraklığa, bazılarında ise şiddetli yağışlara yol açıyor. Brezilya'nın güneyi, El Nino yıllarında genellikle ortalamanın üzerinde yağış alıyor. 2022'deki seller, La Niña döngüsünün ardından yaşanmıştı ancak El Nino'nun daha yoğun etkiler yaratması bekleniyor. Brezilya Ulusal Meteoroloji Enstitüsü'ne göre, bu yıl El Nino'nun etkileri Ağustos ayından itibaren belirginleşecek. Rio Grande do Sul'da ise sele eğilimli bölgelerde yaşayan yaklaşık 2 milyon kişi risk altında. Çiftçiler, mahsullerini ve hayvanlarını korumak için önlemler alıyor. Porto Alegre'nin hemen dışındaki São Leopoldo'da bir çiftçi, "Geçen selde her şeyimi kaybettim. Şimdi yeniden inşa ediyorum ama bir daha böyle bir felaket yaşamaktan korkuyorum" diyor.
Yetkililer, sel uyarı sistemlerini güçlendirmenin yanı sıra, toplulukları bilinçlendirme çalışmaları yürütüyor. Brezilya hükümeti, afet risk yönetimi için 2023 bütçesinde özel bir fon ayırdı. Ancak iklim değişikliği uzmanları, bu tür önlemlerin yeterli olmadığını, altyapının kökten yenilenmesi gerektiğini vurguluyor. Porto Alegre Belediye Başkanı, "İklim kriziyle mücadele etmek için uzun vadeli planlamaya ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.
Küresel Boyut
Brezilya, iklim değişikliğinin etkilerine karşı savunmasız ülkelerden biri. Amazon ormanlarının yok olması, bölgesel yağış düzenlerini daha da bozuyor. El Nino döngüleri sadece Brezilya'yı değil, dünya genelinde gıda fiyatlarını ve tedarik zincirlerini de etkiliyor. Brezilya, dünyanın en büyük soya fasulyesi, şeker ve kahve ihracatçılarından biri. Ülkedeki aşırı hava olayları, küresel gıda fiyatlarını yükseltebilir. Ayrıca, Orta ve Güney Amerika'nın diğer bölgelerinde de El Nino'ya bağlı sel ve kuraklık riski artıyor. Bu durum, bölgesel göçü tetikleyebilir ve siyasi istikrarsızlığı körükleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki iklim felaketlerinin Türkiye'ye doğrudan bir etkisi olmasa da, küresel gıda fiyatları üzerinden dolaylı bir bağ kurulabilir. Türkiye, soya ve mısır gibi temel hammaddeleri ithal ediyor. Brezilya'daki üretim düşüşü, Türkiye'de hayvancılık maliyetlerini ve gıda fiyatlarını artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin de iklim değişikliğiyle mücadelede benzer risklerle karşı karşıya olduğu unutulmamalı. Türkiye, kuraklık ve sel olaylarına karşı altyapısını güçlendirmek için Brezilya'nın deneyimlerinden ders çıkarabilir. Bu bağlamda, uluslararası iş birliği ve iklim diplomasisi Türkiye için önem kazanıyor.
