Brezilya'da 2 Ekim Pazar günü yapılacak ilk tur devlet başkanlığı seçimi öncesinde, CNT/MDA tarafından cumartesi günü yayınlanan ankete göre, Başkan Luiz Inacio Lula da Silva'nın Senatör Flavio Bolsonaro karşısındaki oy farkı daraldı. Anket ayrıca, olası bir ikinci turda yarışın daha da kızışacağına işaret ediyor. Bu sonuç, Brezilya siyasetinde son haftalarda yaşanan hareketliliğin seçmen tercihlerine nasıl yansıdığını gözler önüne seriyor.
Seçim yarışında son durum
CNT/MDA anketine göre, Lula'nın oy oranı yüzde 45 seviyesinde bulunurken, Flavio Bolsonaro'nun oyu yüzde 38'e yükseldi. Geçtiğimiz ay yapılan aynı ankette Lula yüzde 48, Bolsonaro ise yüzde 34 bandındaydı. Bu değişim, seçim kampanyasının son düzlüğünde Bolsonaro'nun oy tabanını konsolide ettiğini, Lula'nın ise bir miktar gerilediğini gösteriyor. Anketin hata payı yüzde 2,2 olarak açıklandı.
İlk turda geçerli oyların yüzde 50'sinden fazlasını alan aday doğrudan kazanıyor. Ancak anket sonuçlarına göre, hiçbir adayın bu eşiği aşması şu an için garant değil. Bu nedenle 30 Ekim'de yapılması planlanan ikinci tura kalınması durumunda, yarışın daha da çekişmeli geçeceği öngörülüyor. CNT/MDA'nın ikinci tur senaryosunda Lula yüzde 48, Bolsonaro yüzde 42 düzeyinde destek görüyor; bu da farkın 6 puana kadar indiğini ortaya koyuyor.
Ankete katılan seçmenlerin yüzde 6'sı ise kararsız olduğunu belirtti. Kararsız seçmenlerin olası ikinci turda belirleyici olabileceği değerlendiriliyor. Ayrıca, anketin Brezilya'nın farklı bölgelerinden derlenen verilerle ulusal düzeyde temsil gücü yüksek olduğu ifade ediliyor.
Siyasi atmosfer ve kampanya dinamikleri
Lula da Silva, 2003-2010 yılları arasında iki dönem devlet başkanlığı yaptıktan sonra, yolsuzluk suçlamaları nedeniyle hapis cezası almış, ancak cezası daha sonra iptal edilmiş ve siyasi hakları iade edilmişti. 2022 seçimlerini kazanarak tekrar başkan olan Lula, şimdi ikinci kez üst üste seçimlere giriyor. Ancak bu kez karşısındaki isim, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu ve Senatör Flavio Bolsonaro. Jair Bolsonaro, 2022 seçimlerini Lula'ya karşı kaybetmiş ve ardından seçim sonuçlarını tanımadığı gerekçesiyle yargılanmış, siyasi yasak getirilmişti. Bu nedenle bu seçimde ailesinden bir ismin aday olması dikkat çekiyor.
Flavio Bolsonaro, babasının mirasını sürdürme vaadiyle kampanya yürütüyor ve özellikle güvenlik, ekonomik liberalizm ve muhafazakar değerler üzerinden seçmenlere hitap ediyor. Lula ise sosyal programları, yoksullukla mücadeleyi ve ekonomik büyümeyi ön plana çıkarıyor. Son anketler, Bolsonaro'nun genç seçmen ve iş dünyası nezdinde desteğini artırdığını, Lula'nın ise geleneksel olarak güçlü olduğu kuzeydoğu bölgesinde hala önde olduğunu gösteriyor.
Seçim kampanyası boyunca her iki aday da birbirini sert şekilde eleştirdi. Lula, Bolsonaro ailesini otoriterlik ve yolsuzlukla suçlarken, Flavio Bolsonaro, Lula'yı ekonomik kriz ve yolsuzluklarla ilişkilendirmeye çalıştı. Bu karşılıklı suçlamalar, seçmen kutuplaşmasını derinleştirdi.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve bölgesel bir güç olarak, seçim sonuçları yalnızca ülke içinde değil, kıta genelinde ve küresel dengelerde de yankı uyandıracak. Lula'nın başkanlığı döneminde Brezilya, BRICS ülkeleriyle yakın ilişkiler geliştirmiş, Çin ve Rusya ile işbirliğini artırmış, aynı zamanda Batı ile dengeli bir politika izlemişti. Flavio Bolsonaro ise babasının çizgisine yakın olarak ABD ve Batı yanlısı bir dış politika izleyeceği sinyalini veriyor. Bu durum, Latin Amerika'da sol ve sağ dalgalar arasındaki mücadelede önemli bir dönüm noktası olabilir.
Seçim sonucu, bölgesel entegrasyon çabaları (Mercosur, Unasur), iklim politikaları (Amazon ormanlarının korunması) ve küresel ticaret anlaşmaları açısından da belirleyici olacak. Özellikle Amazon'daki ormansızlaşma ile mücadele konusunda iki adayın politikaları arasında büyük fark bulunuyor. Lula, çevre koruma taahhütlerini vurgularken, Bolsonaro cephesi ekonomik kalkınma adına ormanların kullanımına daha esnek yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya seçimleri, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel güç dengeleri ve ticaret ortaklıkları açısından dolaylı etkileri olabilir. Türkiye, son yıllarda Latin Amerika ile ilişkilerini geliştirme çabasında. Brezilya, Türkiye'nin bölgedeki en büyük ticaret ortağı konumunda. Lula döneminde iki ülke arasında savunma sanayii, tarım ve enerji alanlarında işbirliği anlaşmaları imzalanmıştı. Flavio Bolsonaro'nun kazanması halinde, Brezilya'nın dış politikasında Batı'ya daha fazla yönelmesi ve Türkiye ile ilişkilerin görece soğuması ihtimali bulunuyor. Ayrıca, BRICS içindeki dengeler ve küresel yönetişim reformları açısından da seçim sonucu önem taşıyor. Türkiye, Brezilya ile olan ilişkilerini her iki senaryoya göre de dikkatle yönetmek durumunda.
