İsveç Savunma Bakanı Pal Jonson, 4 Haziran tarihli açıklamasında Brezilya'nın İsveç merkezli Saab firmasından 20 adet daha Gripen E/F modeli savaş uçağı satın alma konusunda ilgi bildirdiğini duyurdu. Stockholm'de düzenlenen basın toplantısında konuşan Jonson, bu potansiyel anlaşmanın her iki ülke için de stratejik öneme sahip olduğunu vurguladı. Brezilya Hava Kuvvetleri hâlihazırda 36 adet Gripen E/F uçağı sipariş etmiş durumda ve bu yeni taleple birlikte envanter genişlemesi söz konusu. Saab, Brezilya'nın bu ilgisini memnuniyetle karşıladığını ve gerekli müzakerelerin başlatıldığını bildirdi.
Gelişmenin arka planı
Brezilya, 2014 yılında FX-2 programı kapsamında 36 adet Gripen E/F savaş uçağı satın almak için Saab ile sözleşme imzalamıştı. Bu anlaşmanın toplam değeri yaklaşık 5,4 milyar dolar olarak açıklanmıştı. İlk teslimatlar 2021 yılında başladı ve uçaklar Brezilya Hava Kuvvetleri'nin envanterinde yerini almaya devam ediyor. Yeni talep, Brezilya'nın savunma modernizasyon programının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ülke, eskimiş Amerikan yapımı A-4 Skyhawk ve Fransız Mirage 2000 uçaklarını emekliye ayırmayı planlıyor.
İsveç Savunma Bakanı, bu anlaşmanın sadece askeri bir tedarik değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın güçlenmesi anlamına geldiğini belirtti. Brezilya'nın Gripen programına yerli üretim ve teknoloji transferi dahil. Saab, Brezilya'da bir üretim tesisi kurmuş ve Brezilyalı mühendisler uçakların montajında görev alıyor. Yeni siparişle birlikte bu iş birliğinin daha da derinleşmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Brezilya'nın Gripen satın alımı, Latin Amerika'daki askeri dengeyi etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Bölgede Arjantin, Rus yapımı Su-30 uçaklarını modernize etmeyi planlarken, Şili ve Peru da benzer modernizasyon programları yürütüyor. Brezilya, Güney Amerika'nın en büyük savunma bütçesine sahip ülkesi konumunda ve hava kuvvetlerinin güçlendirilmesi bölgesel bir rekabet unsuru olarak görülüyor.
Küresel ölçekte ise İsveç'in savunma ihracatı, Ukrayna savaşı sonrası artan taleple birlikte yükselişte. Saab'ın Gripen modeli, F-16 ve Eurofighter Typhoon gibi rakipleriyle kıyaslandığında daha düşük işletme maliyetleri ve yüksek teknolojik entegrasyon kabiliyetiyle öne çıkıyor. Brezilya gibi büyük bir pazarın ilgisi, Saab'ın küresel savunma pazarındaki konumunu güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'nın Gripen satın alımı, Türkiye'nin savunma sanayii ihracat stratejisi açısından dolaylı bir rekabet unsuru taşıyor. Türkiye, yerli üretim savaş uçağı KAAN programını yürütürken, Latin Amerika pazarına da ilgi duyuyor. Brezilya'nın İsveç ile olan teknoloji transferi anlaşması, Türkiye'nin benzer modeller geliştirmesi için referans oluşturabilir. Ayrıca, bölgesel güç dengesi değişiklikleri, Türkiye'nin Latin Amerika ile diplomatik ve ticari ilişkilerini çeşitlendirme arayışında dikkate alınması gereken bir faktör.
