Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının üzerinden 10 yıl geçti. Ancak referandumun yarattığı ekonomik tahribatın izleri silinmiş değil. Aksine, yeni veriler Brexit'in İngilizleri ne kadar fakirleştirdiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Yapılan araştırmalara göre, Brexit kararı Britanya'da yaşayan insanları kişi başına düşen milli gelirde yüzde 8'e varan bir kayba uğrattı. Uzmanlar bu ekonomik hasarın önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini öngörürken, YouGov tarafından yapılan son anket, Britanyalıların yüzde 60'a yakınının artık AB'den ayrılma kararının yanlış olduğunu düşündüğünü gösteriyor.
Brexit'in Faturası: Artan Maliyetler ve Düşen Ticaret
Brexit'in ekonomik sonuçları, özellikle ticaret ve yatırım alanlarında kendini gösteriyor. AB ile Birleşik Krallık arasındaki ticarette yeni gümrük kontrolleri ve düzenlemeler nedeniyle önemli bir yavaşlama yaşanıyor. İngiliz ihracatçılar, artan bürokrasi ve maliyetlerle boğuşurken, AB pazarına erişimdeki zorluklar birçok sektörde rekabet gücünü zayıflatıyor. Özellikle gıda, otomotiv ve kimyasal ürünler gibi sektörlerde tedarik zincirinde yaşanan aksamalar fiyatların yükselmesine neden oluyor. Londra merkezli düşünce kuruluşu Centre for European Reform (CER) tarafından yapılan bir çalışma, Brexit'in Birleşik Krallık ekonomisine yıllık maliyetinin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 5 ila 6'sına ulaştığını tahmin ediyor. Bu da yaklaşık 130 milyar sterlinlik bir kayba işaret ediyor.
Öte yandan, Brexit'in iş gücü piyasasına etkileri de hissediliyor. AB vatandaşlarının serbest dolaşım hakkının sona ermesiyle birlikte, özellikle tarım, inşaat, sağlık ve hizmet sektörlerinde ciddi bir iş gücü açığı oluştu. Bu durum, ücretlerin artmasına ve işletmelerin maliyetlerinin yükselmesine yol açarken, enflasyonist baskıları da artırıyor. İngiltere Merkez Bankası'nın verilerine göre, Brexit sonrası dönemde iş gücü piyasasındaki daralma, potansiyel büyümeyi sınırlayan en önemli faktörlerden biri haline geldi.
Kamuoyu Brexit'ten Döndü mü?
2016 referandumunda yüzde 52 oyla alınan Brexit kararı, bugün Britanya kamuoyunda ciddi bir pişmanlığa dönüşmüş durumda. YouGov'un son anketine göre, katılımcıların yüzde 58'i AB'den ayrılma kararının yanlış olduğunu söylerken, yalnızca yüzde 27'si Brexit'i hala doğru buluyor. Bu oran, özellikle genç seçmenler arasında daha da yüksek. Brexit yanlısı kampanyanın merkezindeki isimlerden aşırı sağcı Nigel Farage bile kamuoyundaki bu değişimi kabul etmek zorunda kaldı. Ancak Birleşik Krallık'ın AB'ye yeniden katılması yönünde bir irade henüz siyaseten olgunlaşmış değil. Anketler, Britanyalıların yalnızca yüzde 20'sinin yeniden AB üyeliğini desteklediğini, geri kalanın ise AB ile daha yakın bir ilişki kurulmasından yana olduğunu gösteriyor.
Ekonomistler, Brexit'in yarattığı hasarın telafi edilmesinin yıllar alabileceğini belirtiyor. Londra Ekonomi Okulu'ndan Profesör Swati Dhingra, "Brexit, Birleşik Krallık ekonomisinde kalıcı bir düşük büyüme dönemi başlattı. Artan ticaret maliyetleri ve belirsizlik, yatırımları caydırırken, verimlilik artışını da olumsuz etkiliyor" dedi. Ekonomik modellemeler, Brexit olmasaydı Birleşik Krallık ekonomisinin bugünkünden yüzde 4 ila 8 arasında daha büyük olacağını gösteriyor. Bu da ortalama bir hanenin yılda 1,000 sterlin ile 2,000 sterlin arasında daha fazla harcayabilir durumda olacağı anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brexit'in Türkiye açısından en önemli dersi, büyük ekonomik entegrasyonlardan kopuşun maliyetinin yüksek olduğudur. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi gibi konularda benzer bir ikilem yaşamaktadır. AB ile ilişkilerdeki olası bir soğuma veya kopma, Türkiye ekonomisi için Brexit benzeri bir şok etkisi yaratabilir. Öte yandan, İngiltere'nin Brexit sonrası AB'den ayrı bir ticaret politikası izlemeye başlaması, Türkiye için yeni fırsatlar da doğurabilir. İki ülke arasında 2020'de imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması, bu yeni dönemde ticaretin artırılmasına yönelik bir adım olarak görülmüştü. Ancak İngiltere'nin yaşadığı ekonomik sıkıntılar, Türkiye'nin küresel ticarette AB dışı ülkelerle ilişkilerini çeşitlendirirken dikkatli olması gerektiğini göstermektedir.
