Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının üzerinden 10 yıl geçti. Referandumun ardından başlayan ayrılık süreci, özellikle İngiliz tüketiciler için hayatı hem zorlaştırdı hem de pahalılaştırdı. Süpermarket alışverişlerinden yurt dışı tatillerine kadar günlük hayatın birçok alanında Brexit'in olumsuz etkileri hissediliyor. Artan gıda fiyatları, ticaret engelleri ve pasaport kuyrukları, ayrılığın somut sonuçları arasında. İşte İngilizlerin cüzdanını vuran 10 yıllık Brexit bilançosu.
Ekonomik Etkiler: Daha Yüksek Fiyatlar, Daha Az Seçenek
Brexit sonrası İngiltere ile AB arasındaki ticarette yeni engeller ortaya çıktı. Gümrük kontrolleri, sağlık sertifikaları ve kotalar, ticaret maliyetlerini artırdı. Londra Ekonomi Okulu'nun araştırmasına göre, Brexit gıda fiyatlarını ortalama yüzde 6 oranında yükseltti. Bu artış, özellikle AB'den ithal edilen taze meyve ve sebzelerde daha belirgin. İngiliz süpermarketleri, artan maliyetlerin bir kısmını tüketiciye yansıtmak zorunda kaldı. Ayrıca, ithal ürünlerdeki çeşitlilik azaldı; bazı ürünler artık raflarda bulunamıyor veya daha az sayıda marka seçeneği sunuluyor.
Öte yandan, Brexit sonrası sterlinin değer kaybı da ithalat maliyetlerini artırdı. 2016 referandumundan bu yana sterlin, euro karşısında yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti. Bu durum, yurt dışı tatillerini ve online alışverişleri daha pahalı hale getirdi. İngilizlerin yurt dışı seyahatlerinde, pasaport kontrolünde uzun kuyruklarla karşılaşması da ayrılığın pratik sonuçlarından biri. AB üyesi ülkelere seyahat eden İngiliz vatandaşları artık 90 günden fazla kalamıyor ve pasaportlarında en az 6 ay geçerlilik süresi olması gerekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: AB'nin Yeni Denge Arayışı
Brexit, sadece İngiltere'yi değil, AB'yi de derinden etkiledi. Birlik, en büyük ekonomilerinden birini ve en önemli askeri güçlerinden birini kaybetti. AB, Brexit sonrası kendi bütçesinde 12 milyar euroya yakın bir kayıp yaşarken, ticaret anlaşmalarını yeniden müzakere etmek ve yeni ortaklıklar kurmak zorunda kaldı. Özellikle Avrupa'nın kuzeyindeki liman kentleri, yeni gümrük prosedürleri nedeniyle ticaret hacminde düşüş yaşadı. Öte yandan, Brexit'e rağmen İngiltere ile AB arasında güvenlik, veri paylaşımı ve ticaret alanlarında işbirliği devam ediyor. Ancak her iki taraf da yeni ilişki biçimini oturtmak için zaman ve kaynak harcıyor.
Küresel ölçekte Brexit, diğer ülkeler için de bir uyarı niteliği taşıyor. AB'den ayrılmanın yaratacağı ekonomik ve siyasi maliyetler, Avrupa'da benzer referandum taleplerini şimdilik azalttı. Ancak İngiltere'nin ABD, Çin ve Pasifik ülkeleriyle yaptığı yeni ticaret anlaşmaları, Brexit'in uzun vadede İngiltere'ye avantaj sağlayıp sağlamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile ilişkilerinde Brexit'in yarattığı deneyimden ders çıkarabilir. AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi sürecinde, Brexit benzeri bir ayrılığın ticaret üzerinde yaratacağı maliyetlerin büyüklüğü net bir uyarı niteliğinde. Türkiye'nin AB ile entegrasyonunun derinleşmesi, mevcut gümrük birliğinin genişletilmesi ve vize serbestisi gibi konular, Brexit'in aksine işbirliğinin önemini gösteriyor. Ayrıca, İngiltere'nin Brexit sonrası Türkiye ile imzaladığı serbest ticaret anlaşması, iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırsa da, AB'ye üye olmamanın getirdiği sınırlamalar Türkiye için de geçerli. Brexit'in yarattığı belirsizlik, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde daha pragmatik ve adım adım ilerlemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Sonuç olarak, Brexit'in İngiltere'ye maliyeti, Türkiye için AB üyeliğinin veya en azından derin entegrasyonun önemini hatırlatıyor.
