Brexit referandumunun üzerinden geçen on yılın ardından, Britanya'nın Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının faturası giderek daha net görülüyor. Bloomberg Opinion yazarı Max Hastings'in kaleme aldığı çarpıcı analizde, İngilizlerin abartılı öz-önem algısının ülkeyi nasıl bir çıkmaza sürüklediği anlatılıyor. Hastings'e göre, Brexit ile kazanılan özgürlüğün bedeli, ekonomik durgunluk, uluslararası itibar kaybı ve siyasi istikrarsızlık oldu.
Bir Hayalin Çöküşü: Brexit Vaadi ve Gerçekler
2016'da Britanyalılar, AB'den ayrılarak egemenliklerini geri kazanacakları, küresel ticarette daha bağımsız olacakları ve göçü kontrol altına alacakları vaadiyle sandık başına gitti. Ancak Hastings, bu vaatlerin çoğunun gerçekleşmediğini belirtiyor. Britanya ekonomisi, Brexit sonrası AB ticaret anlaşmasının getirdiği bürokratik engellerle boğuşuyor. Özellikle hizmet sektörü, finansal merkez olan Londra'nın Avrupa pazarlarına erişimindeki kısıtlamalardan olumsuz etkilendi. Üstelik göç rakamları, Brexit yanlılarının vaat ettiğinin aksine rekor seviyelere ulaştı.
Hastings, Britanya'nın kendini dünyada ayrıcalıklı bir konumda görme eğilimine dikkat çekiyor. İngilizlerin "adalardaki özel insanlar" sendromu, onları AB'nin ortak karar alma mekanizmalarından uzaklaştırdı. Oysa Hastings'e göre, Britanya aslında küresel bir güç olmaktan çok, orta ölçekli bir Avrupa ülkesi haline geldi. Ülkenin NATO ve BM Güvenlik Konseyi gibi uluslararası kuruluşlardaki etkisi de Brexit sonrası azaldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: AB'nin Kaybı, Britanya'nın Yalnızlığı
Brexit yalnızca Britanya için değil, Avrupa Birliği için de bir dönüm noktası oldu. AB, en büyük ekonomilerinden birini ve askeri kapasitesi en yüksek üyelerinden birini kaybetti. Ancak birlik, Brexit sonrası kendi iç entegrasyonunu derinleştirme yoluna gitti. Savunma ve dış politika alanında daha bağımsız adımlar atan AB, Britanya'nın yokluğunda Fransa'nın liderliğinde yeni bir denge kurmaya çalışıyor. Hastings, bu süreçte Britanya'nın ABD'ye daha fazla bağımlı hale geldiğini, ancak Washington'un da artık Londra'yı eski kadar önemsemediğini vurguluyor.
Britanya'nın Çin ve Hindistan gibi yükselen ekonomilerle ticari ilişkilerini geliştirme çabaları ise sınırlı kaldı. AB'nin sağladığı toplu pazarlık gücü olmadan, tek başına müzakerelerde istediği tavizleri alamadı. Bu durum, Britanya ekonomisinin küresel rekabette gerilemesine yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Britanya'nın Brexit sonrası yaşadığı dönüşüm, Türkiye için önemli dersler barındırıyor. Türkiye, AB ile ilişkilerinde benzer bir "özerklik" arayışı içinde olmasa da, Brexit süreci AB'nin esneklik sınırlarını gösterdi. Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi müzakereleri, Britanya'nın yaşadığı bürokratik zorluklardan etkilenebilir. Ayrıca, Brexit sonrası Britanya ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi beklentilerin altında kaldı. Türkiye, Britanya'nın AB'den uzaklaşmasını kendi lehine çevirmek için yeni ticaret anlaşmaları arayışına girse de, Hastings'in analizi, tek başına hareket etmenin getirdiği risklere işaret ediyor. Türk diplomatların, Brexit'in derslerini dikkate alarak AB ile ilişkilerde dengeli bir strateji izlemesi gerekiyor.
