Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının üzerinden on yıl geçerken, AB beklenenin aksine daha bütünleşik bir görünüm sergiliyor. Ancak birlik içinde artan siyasi ve ekonomik baskılar, yeni İngiltere Başbakanı'nın Avrupa ile ilişkilerde kritik kararlar almasını gerektiriyor. Brexit referandumunun yıl dönümünde, hem Londra hem de Brüksel için yeni bir dönemin eşiğinde olduğumuzu söylemek yanlış olmaz.
Brexit Sonrası AB: Beklenenden Daha Güçlü mü?
2016'daki referandumun ardından birçok analist, AB'nin dağılma riskiyle karşı karşıya olduğunu öngörmüştü. Ancak on yıl sonra, birlik 27 üye ile varlığını sürdürüyor ve hatta bazı alanlarda daha derin bir entegrasyon süreci yaşıyor. Özellikle pandemi yönetimi ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi konularda ortak politikalar geliştirilmesi, AB'nin dayanıklılığını artırdı. Bununla birlikte, üye ülkeler arasındaki ekonomik dengesizlikler ve yükselen milliyetçi akımlar, birliğin iç dinamiklerini zorlamaya devam ediyor. Polonya ve Macaristan gibi ülkelerde hukukun üstünlüğü tartışmaları, AB'nin değerler temelinde sınandığı alanlar olarak öne çıkıyor.
Öte yandan, İngiltere'nin ayrılışı sonrası AB'nin küresel sahnedeki etkisi de sorgulanıyor. Özellikle savunma ve güvenlik alanında AB'nin daha bağımsız bir aktör olma çabası dikkat çekiyor. Rusya-Ukrayna savaşı, AB'nin enerji politikalarını yeniden şekillendirmesine ve savunma harcamalarını artırmasına neden oldu. Bu bağlamda, İngiltere'nin AB ile ilişkileri, ortak güvenlik endişeleri nedeniyle yeni bir boyut kazanabilir.
Yeni Başbakanın Avrupa Gündemi: Ticaret, Güvenlik ve Göç
Birleşik Krallık'ta göreve yeni gelen Başbakan Keir Starmer, Brexit sonrası ilişkileri yeniden tanımlama sözü vermişti. Starmer, seçim kampanyasında AB ile daha yakın ticari ilişkiler kurulması ve gümrük kontrollerinin kolaylaştırılması gibi vaatlerde bulunmuştu. Ancak iç politikada Brexit yanlılarının tepkisini çekmeden bu adımları atmak, başbakan için hassas bir denge gerektiriyor. Özellikle İngiltere'nin hizmet sektörü ve finans piyasaları, AB pazarına erişim konusunda belirsizliklerle karşı karşıya. Londra'nın küresel bir finans merkezi olarak konumunu koruyabilmesi için AB ile düzenleyici uyumun sağlanması kritik öneme sahip.
Güvenlik alanında ise İngiltere, AB'nin savunma inisiyatifleriyle daha yakın iş birliği arayışında. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları, Batı ittifakının koordinasyonunu zorunlu kılarken, İngiltere'nin AB ile ortak askeri tatbikatlar ve istihbarat paylaşımı konularında daha aktif olması bekleniyor. Bunun yanı sıra, göç konusu da iki taraf arasında önemli bir gündem maddesi. Brexit sonrası İngiltere'nin uyguladığı puan temelli göç sistemi, iş gücü açığını gidermede yetersiz kalırken, AB vatandaşlarının ülkeye girişindeki bürokratik engeller eleştiriliyor.
Starmer'ın Avrupa politikasının temel eksenini, pragmatik bir yaklaşımla karşılıklı çıkarların ön planda tutulması oluşturacak gibi görünüyor. Ancak İngiltere'deki kamuoyu, Brexit'in getirdiği değişimlere henüz tam olarak uyum sağlayabilmiş değil. Son anketler, İngilizlerin yaklaşık yüzde 55'inin Brexit'i bir hata olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Bu durum, hükümetin AB ile ilişkileri geliştirme çabalarına halk desteği sağlasa da, politik riskleri beraberinde getiriyor.
Avrupa'nın Geleceği: Birlik mi, Ayrışma mı?
AB'nin Brexit sonrası gösterdiği direnç, birliğin dağılacağı yönündeki karamsar senaryoları boşa çıkardı. Ancak 27 üyenin ortak çıkarlar etrafında birleşmesi her geçen gün daha da zorlaşıyor. İklim hedefleri, dijital dönüşüm ve sosyal politikalar gibi konularda üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları, karar alma süreçlerini yavaşlatıyor. Öte yandan, Almanya ve Fransa gibi lokomotif ülkelerin iç siyasi sorunları, AB'nin liderlik kapasitesini zayıflatıyor. Bu bağlamda, İngiltere'nin AB ile ilişkileri, birliğin gelecekteki şekillenmesinde önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
AB'nin genişleme politikası da gündemdeki yerini koruyor. Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkelerinin üyelik başvuruları, birliğin sınırlarını yeniden tanımlama potansiyeli taşıyor. Ancak bu genişleme süreci, AB'nin kurumsal yapısında reform yapılmasını gerektiriyor. İngiltere'nin bu sürece nasıl bir pozisyon alacağı, özellikle Doğu Avrupa güvenliği açısından belirleyici olabilir. Sonuç olarak, Brexit'in onuncu yılında hem İngiltere hem de AB, iç ve dış dinamiklerin baskısı altında yeni bir yol haritası çizmek zorunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brexit sonrası İngiltere ve AB arasındaki ilişkilerin yeniden şekillenmesi, Türkiye için de önemli fırsatlar ve riskler barındırıyor. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi sürecinde İngiltere'nin desteğine ihtiyaç duyuyor. Ayrıca, İngiltere ile imzalanan serbest ticaret anlaşması, iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırma potansiyeli taşıyor. Savunma ve güvenlik alanında ise Türkiye, hem AB hem de İngiltere ile iş birliğini derinleştirebilir. Ancak, AB'nin genişleme politikasındaki belirsizlikler, Türkiye'nin üyelik perspektifini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle, Ankara'nın hem Londra hem de Brüksel ile dengeli bir diplomasi yürütmesi kritik öneme sahip.
