ABD yönetiminin İran'a yönelik enerji yaptırımlarında bazı ülkelere muafiyet tanıyacağını açıklaması ve teknoloji hisselerindeki sert düşüş, küresel piyasalarda satış dalgasına yol açtı. Brent petrol varil fiyatı yüzde 2'yi aşan düşüşle 72 doların altına gerilerken, ABD borsalarında Nasdaq endeksi yüzde 3,5 değer kaybetti. Asya piyasalarında da satış ağırlıklı bir seyir izleniyor. Gelişme, hem jeopolitik gerilimlerin azalması hem de büyüme endişelerinin yeniden su yüzüne çıkmasıyla ilişkilendiriliyor.
Petrol fiyatlarını baskılayan faktörler
ABD Hazine Bakanlığı, daha önce İran ham petrolü ithalatını tamamen durdurma hedefiyle uyguladığı yaptırımlarda, belirli ülkelere geçici muafiyet sağlayacağını duyurdu. Bu karar, piyasalarda arz fazlası oluşacağı beklentisini güçlendirdi. Özellikle Çin, Hindistan ve Güney Kore gibi büyük ithalatçıların bu muafiyetten yararlanması bekleniyor. Analistler, muafiyetin süresinin ve kapsamının netleşmemesine rağmen, kısa vadede petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturacağını belirtiyor.
Öte yandan, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimlerine ara verme olasılığı ve küresel büyümedeki yavaşlama sinyalleri de petrol talebine ilişkin endişeleri artırıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol talebine yönelik büyüme tahminini aşağı yönlü revize etmişti. Bu gelişmeler, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçınmasına neden oluyor.
Borsalarda sert düşüş
Nasdaq endeksi, teknoloji devlerinin bilançolarının beklentilerin altında kalması ve faiz oranlarına ilişkin belirsizliklerle yüzde 3,5 düştü. S&P 500 ise yüzde 2,2 geriledi. Asya'da Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yüzde 1,8, Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1,5, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 1,2 değer kaybetti. Çin'de Şanghay Bileşik Endeksi de yüzde 0,8 düşüşle kapandı. Analistler, küresel ticaret gerilimlerinin ve Çin ekonomisindeki yavaşlamanın Asya piyasalarını olumsuz etkilediğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki düşüş, Türkiye gibi net enerji ithalatçısı ülkeler için cari açığın azalması anlamına gelirken, küresel risk iştahındaki zayıflama gelişmekte olan piyasaları olumsuz etkiliyor. ABD'nin İran yaptırımlarında muafiyet tanıması, Türkiye'nin İran'dan doğal gaz ithalatında rahatlama sağlayıp sağlamayacağı sorusunu akla getiriyor. Ancak Türkiye, ABD'nin yaptırım rejimiyle uyumlu hareket ettiği için doğrudan bir etki beklenmiyor. Nasdaq'taki düşüşün küresel likidite koşullarını sıkılaştırması, TL varlıkları üzerinde baskı oluşturabilir. Bu nedenle gelişmeler, Türkiye için petrol ithalatındaki maliyet avantajı ile sermaye akışlarındaki risk arasında dengeleniyor.
