Brezilya'da Senatör Flavio Bolsonaro, 20 Ekim Salı günü X platformunda yaptığı paylaşımda, Pazar günü yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanması halinde etkinlik sektörüne yönelik Perse adlı vergi indirimi programını yeniden yürürlüğe koyacağını duyurdu. Program, COVID-19 salgınının işletmeler üzerindeki etkilerini hafifletmek amacıyla başlatılmıştı. Bolsonaro'nun bu vaadi, seçim öncesinde etkinlik ve turizm sektöründen destek toplama çabası olarak yorumlanıyor.
Perse Programı ve Sektörel Etkileri
Perse (Programa Emergencial de Retomada do Setor de Eventos), salgın döneminde etkinlik sektörünün toparlanması için getirilen vergi muafiyetlerini içeriyor. Program kapsamında sektörde faaliyet gösteren işletmelere belirli vergilerde indirim ve ertelemeler sağlanmıştı. Salgın sonrası dönemde programın süresi dolmuş, sektör temsilcileri uzatılması için çağrıda bulunmuştu. Flavio Bolsonaro, sosyal medya paylaşımında, "Etkinlik sektörü ülkemizde milyonlarca kişiye istihdam sağlıyor. Perse'i geri getireceğiz" ifadelerini kullandı. Programa ilişkin maliyet ve kapsam detayları henüz açıklanmadı.
Brezilya'da etkinlik sektörü, salgın öncesinde GSYİH'nın yaklaşık %4'ünü oluşturuyordu. Sektör, pandemide en ağır darbeyi alan alanlardan biri oldu. Hükümet, 2021-2022 döneminde Perse ile sektöre destek sağlamıştı. Programın sona ermesiyle birlikte işletmeler artan vergi yükleriyle karşılaştı. Bolsonaro'nun vaadi, bu kesimin seçimde desteğini kazanmayı hedefliyor. Ayrıca, ülkenin en büyük ekonomik sektörlerinden biri olan hizmet sektörüne yönelik genel bir teşvik mesajı da içeriyor.
Seçim Bağlamı ve Siyasi Dengeler
Brezilya, 22 Ekim Pazar günü cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turuna gidiyor. Anketler, mevcut Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ile eski Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva arasında kıyasıya bir yarışa işaret ediyor. Flavio Bolsonaro, babası Jair Bolsonaro'nun müttefiki olarak öne çıkıyor ve seçim kampanyasında etkin bir rol üstleniyor. Vergi indirimi vaadi, özellikle ekonomik sıkıntılarla boğuşan orta sınıf ve küçük işletme sahiplerine yönelik bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Bolsonaro cephesi, seçim öncesinde ekonomik vaatlerini artırıyor. Son haftalarda akaryakıt vergilerinde indirim ve sosyal yardımlarda artış gibi adımlar gündeme geldi. Ancak bu tür vaatlerin bütçe disiplini üzerindeki etkileri tartışılıyor. Ekonomistler, vergi indirimlerinin kamu gelirlerini azaltarak mali açığı büyütebileceği uyarısında bulunuyor. Brezilya'da enflasyon ve işsizlik oranları yüksek seyrediyor. Seçmenin ekonomik kaygıları, sandık sonuçlarını belirleyecek temel faktörler arasında gösteriliyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve bölgesel bir güç merkezi. Seçim sonuçları, bölgedeki siyasi ve ekonomik denklemleri etkileyecek. Bolsonaro'nun yeniden seçilmesi, bölgede sağ popülist dalganın güçlenmesi olarak yorumlanabilir. Lula da Silva'nın zaferi ise sol eğilimli hükümetlerin bölgede daha fazla söz sahibi olması anlamına gelebilir. Brezilya'nın iklim politikaları, Amazon ormanlarının korunması ve ticaret anlaşmaları gibi konularda izleyeceği yol, küresel aktörler tarafından yakından takip ediliyor.
Vergi indirimi vaadi, seçim ekonomisi kapsamında değerlendirilebilir. Ancak uygulanması halinde, etkinlik sektörünün canlanması ve istihdam artışı bekleniyor. Öte yandan, programın maliyetinin nasıl karşılanacağı belirsizliğini koruyor. Brezilya'da kamu borç stoku yüksek seviyelerde. Seçim sonrası dönemde mali konsolidasyon ihtiyacı daha da artabilir. Bu nedenle, vaatlerin gerçekleşme ihtimali ve ekonomik etkileri, seçim sonrası politikalara bağlı olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki seçim ve vergi vaadi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, küresel ekonomik dengeler ve gelişmekte olan ülkelerin politikaları açısından dolaylı etkiler taşıyor. Türkiye ve Brezilya, benzer ekonomik zorluklarla mücadele eden yükselen piyasalar. Seçim dönemlerinde vergi indirimi ve teşvik vaatleri, her iki ülkede de sıkça başvurulan popülist politikalar arasında. Brezilya'nın mali disiplini ve enflasyonla mücadelesi, Türkiye'nin kendi ekonomik programı için karşılaştırmalı bir örnek oluşturabilir. Ayrıca, Latin Amerika'daki siyasi istikrar, Türkiye'nin bölgeyle ticari ve diplomatik ilişkilerini etkileyebilir. Brezilya, Türkiye'nin Latin Amerika'daki en büyük ticaret ortaklarından biri. Seçim sonrası dönemde iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin seyri, karşılıklı yatırımlar ve ticaret hacmi açısından izlenmeye değer.
