Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) geçtiğimiz yıl başlattığı faiz artırım döngüsü, ülkedeki şirketlerin neredeyse yarısını olumsuz etkiledi. Reuters tarafından yapılan bir ankete göre, Japon firmalarının yüzde 46'sı BOJ'un faiz artırımlarından zarar gördüğünü belirtirken, yalnızca yüzde 11'i bu adımlardan kârlı çıktı. Ankete katılan 200'e yakın şirket, faiz artışlarının enflasyonla mücadele amacını anlamakla birlikte, artan borçlanma maliyetlerinin kârlılık üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ediyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, artan faiz yükü nedeniyle yatırım ve büyüme planlarını ertelemek zorunda kalıyor.
BOJ'un sıkılaşma politikası ve Japon ekonomisine etkileri
BOJ, Mart 2023'te negatif faiz oranlarına son vererek 17 yıl aradan sonra ilk faiz artırımını gerçekleştirdi. Ardından Temmuz ayında kısa vadeli faiz oranını yüzde 0,25'e yükseltti. Bu adımlar, Japonya'da onlarca yıldır süren gevşek para politikasının sona erdiğine işaret etti. Ancak, alışılmadık derecede düşük faiz ortamına alışkın olan Japon şirketleri, artan borçlanma maliyetleriyle başa çıkmakta zorlanıyor. Anket, şirketlerin yalnızca yüzde 26'sının faiz artışlarına karşı bir strateji geliştirdiğini gösteriyor. Öte yandan, BOJ'un adımları Japon yeninde değerlenmeye yol açarken, ihracatçı firmalar rekabet gücü kaybı yaşıyor. Ekonomistler, BOJ'un daha fazla faiz artırımına gitmesi halinde, özellikle borç yükü yüksek sektörlerde iflasların artabileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel yansımalar ve merkez bankalarının politikaları
BOJ'un sıkılaşma döngüsü, küresel piyasalar tarafından yakından takip ediliyor. Japonya, dünyanın en büyük üçüncü ekonomisi ve en büyük alacaklı ülkelerinden biri konumunda. BOJ'un faiz artışları, Japon yatırımcıların yabancı tahvil ve varlıklardan çekilmesine neden olarak, gelişmekte olan piyasalar üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz indirimlerine hazırlandığı bir dönemde, BOJ'un sıkılaştırması, küresel faiz koridorunda ayrışmaya yol açıyor. Bu durum, kısa vadede yen carry trade pozisyonlarının çözülmesine ve dalgalı döviz kuru hareketlerine neden olabilir. Uzmanlar, Japon hükümetinin enerji ve gıda fiyatlarındaki artışı dengelemek için harcama desteğine devam etmesi gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BOJ'un faiz artışları, Türkiye ekonomisi açısından dolaylı ancak dikkate alınması gereken sonuçlar doğuruyor. Japonya'nın sıkılaşma politikası, küresel likidite koşullarını daraltarak gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarını olumsuz etkileyebilir. Türkiye, yüksek cari açık ve dış finansman ihtiyacı nedeniyle küresel faiz artışlarına karşı hassastır. Ayrıca, Japon yatırımcıların Türk tahvil piyasasındaki pozisyonları, BOJ politikalarından etkilenebilir. Diğer yandan, Türkiye ile Japonya arasındaki ticaret hacmi sınırlı olmakla birlikte, Japon şirketlerinin Türkiye'deki otomotiv ve elektronik yatırımları, yenin değerlenmesi durumunda etkilenebilir. Ekonomi yönetiminin, BOJ kararlarını yakından takip ederek olası finansal dalgalanmalara karşı tedbirli olması önem taşıyor. Kısa vadede doğrudan bir etki beklenmese de, küresel faiz koridorundaki ayrışmanın risk iştahını baskılaması muhtemel.
